<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	>

<channel>
	<title>İsmet İnönü &#8211; Mustafa Armağan &#8211; Kişisel Web Sitesi</title>
	<atom:link href="http://www.mustafaarmagan.com.tr/etiket/ismet-inonu/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr</link>
	<description>Tarihle Birlikte Düşünmek...</description>
	<lastBuildDate>Fri, 19 Aug 2016 15:48:36 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=6.0.8</generator>

<image>
	<url>http://www.mustafaarmagan.com.tr/wp-content/uploads/2017/11/cropped-mustafa-armagan-icon-32x32.png</url>
	<title>İsmet İnönü &#8211; Mustafa Armağan &#8211; Kişisel Web Sitesi</title>
	<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>İngilizler Mustafa Kemal’le anlaşmak istediler</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/yazilar/yeni-safak/ingilizler-mustafa-kemalle-anlasmak-istediler/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/yazilar/yeni-safak/ingilizler-mustafa-kemalle-anlasmak-istediler/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 19 Jun 2016 15:09:18 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Yeni Şafak]]></category>
		<category><![CDATA[Enver Paşa]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[mustafa kemal paşa]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=8259</guid>

					<description><![CDATA[Yakın tarih yüceltme veya karalama mantığıyla yazıldığı için tartışmalarımız da bu dengesizlikten nasibini alıyor. “Tek Adam”a odaklanmış bir tarih anlayışının 20. asrın diktatörlükler döneminin eseri olduğunu bilmemize rağmen okutulduğunu görmek anakronik olduğu kadar ülkem açısından acı, saplandığı bataklıktan çıkamayan İnkılap tarihçiliğimiz açısından daha da acı… Tek tük nitelikli makaleler veya &#8216;tetkik mahsulü&#8217; kitaplar çıkmıyor değil ama bunlar resmi tarihin zırhını bir türlü delip içine nüfuz edemiyor. Ciddi bir sorun bu: Barajın arkasındaki sular gibi kabaran bilgiler ve belgeler bir gün barajı yıkacak dedik, baraj yıkılıyor. İnkılap Tarihi enkaza döndü. Kaldırılmasına cesaret eden dahi yok. Bir parantez açalım ve yakın tarihin gölgede kalmış bir sayfasını büyüteç altına alalım. Hani Kurtuluş Savaşı&#8217;nda &#8216;yedi düvel&#8217;le savaştık, onlara diz çöktürdük diyorlar ya, işte Mustafa Kemal Paşa&#8217;nın 1921&#8217;de İngilizlerle anlaşmak istediğine dair belge ve bilgiler… Olayın özeti şu: TBMM Tutanaklarına bakınca Fevzi (Çakmak) Paşa&#8217;nın kazandığını öğrendiğiniz 2. İnönü Muharebesi sonrası ve Yunan hücumu öncesinde İstanbul&#8217;daki Müttefik Orduları Başkomutanı General Sir Charles Harrington erken bir barış atağına kalkarak Ankara hükümetiyle temasa geçmeye karar verir. Belki şaşıracaksınız ama şaşırtmak tarihin şanındandır. Gen. Harrington, İstanbul&#8217;dan İnebolu&#8217;ya hediye olarak bir miktar cephane göndermiştir. Evet Müttefik Orduları Komutanı Anadolu&#8217;ya cephane yollamıştır. Sade cephane meselesi de değil. Bir uzlaşma girişimi. Yıl 1921, aylardan Haziran… Kaynak mı? Hemen veriyorum: 1) Bilal Şimşir&#8217;in İngiliz Belgelerinde Atatürk adlı kitabı (Türk Tarih Kurumu, 3. cilt), 2) Ömer Kürkçüoğlu&#8217;nun Türk-İngiliz İlişkileri (1919-1926) adlı kitabı, 3) Rahmi Doğanay&#8217;ın Atatürk Yolu Dergisi&#8217;nin 1998 tarihli 21. sayısında çıkan makalesi. Şimdi ayrıntılara eğilebiliriz. 13 Haziran 1921&#8217;de İnebolu&#8217;ya görevli olarak gelen Henry ve Shturton adındaki İngiliz subaylar Harrington&#8217;un yakını olduklarını bildirip Refet Paşa ile görüşürler. Sivil giyimli subaylar güya Karadeniz bölgesindeki İngiliz birliklerine cephane getirir gibi yapmış ve bu gerekçeyle yola çıkardıkları cephaneyi Milil Mücadele&#8217;ye hibe etmişlerdir! Tabii şu notu düşmeyi ihmal etmezler: Cephane katkısı Harington&#8217;un iyi niyetinin işaretidir. Başka mesajlar da getirmişler. Mesela Gen. Harrington&#8217;un “Türkiyeci” olduğunu söylemiş, İngiltere kamuoyunun da Türklere meyilli olduğunu eklemişler. Arzuları da Mustafa Kemal&#8217;in İnebolu&#8217;dan bir torpidoyla İstanbul&#8217;a gelmesi ve Boğaziçi&#8217;nde Harrington&#8217;un yalısında barış esasları üzerinde gizlice görüşmeleridir. Ne de olsa savaşın bitmesi için insanî bir girişimde bulunmaktadırlar. Mesajlarında başka ilginç noktalar da dikkat çekiyor. Mesela Yunanların İngiliz müdahalesiyle Anadolu&#8217;dan çıkarılması esas olarak İtilaf devletleri tarafından kabul edilmiş ve yalnız İstanbul&#8217;da İngiliz, Fransız, İtalyan ve Türklerden kurulu bir ortak kontrol komisyonu bulundurulması düşünülüyormuş. “Türkiye&#8217;ye yardım edilmesi” de düşünülenler arasındaymış. Son olarak İtilaf devletleri Londra&#8217;da alınan kararları uygulanmadan önce Türklerle esaslı bir anlaşma yapmak istiyorlarmış. Bunun için de Türklerin elindeki İngiliz esirlerin bir iyi niyet gösterisi olarak serbest bırakılmasını istiyorlarmış. Bu jest karşılığında onlar da Malta&#8217;daki Türk esirleri serbest bırakacaklarmış (Doğanay, s. 50-51). İşin bundan sonrası Nutuk&#8217;ta tek taraflı anlatılmakla beraber iki tarafın da bu görüşmeden sonra hareketlendiği gözden kaçmaz. İngiltere cephesinde Londra ile Harrington ve İngiliz Yüksek Komiser Vekili Rattigan arasında yazışmalar sürer. Harrington ilk teklifin Mustafa Kemal Paşa&#8217;dan geldiğini ileri sürer. Lord Curzon devreye girer, hatta Bakanlar Kurulu bile heyecanlanır&#8230; Ankara&#8217;da ise Mustafa Kemal Paşa ilk teklifin kendisinden değil, İngiliz subaylarından geldiğini söylemektedir. İki taraf da ilk adımı atanın kendisi olmadığını anlatmak derdindedir. Böyle sürüp giderken Gen. Harrington bir adım daha atar ve Mustafa Kemal&#8217;e 4 Temmuz 1921 tarihli mektubunda karşı karşıya gelip görüşmeyi teklif eder. Hükümeti tarafından Ajax adlı savaş gemisiyle İnebolu veya İzmit&#8217;e giderek görüşme yetkisini aldığını yazar. “Arzu ederseniz” der, “sizinle durumu açıkça ve dürüstçe tartışmaya hazırım”. Müzakereye girişme yetkisi yoktur gerçi ama Mustafa Kemal&#8217;in “ne düşündüğünü” dinlemeye yetkilidir. Şartı, görüşmenin karada değil, Ajax gemisinde yapılmasıdır. Harrington Türk hakimiyetindeki bölgeye çıkmak istemez, Mustafa Kemal ise İngiliz savaş gemisine binmenin saçmalığını dile getirir aynı gün yazdığı mektubunda. Paşa, Harrington ile İnebolu&#8217;da görüşmek ister. Millî toprağımızın tam kurtuluşu ile millî sınırlarımız içinde siyasî, iktisadî, askerî, hukukî ve kültürel tam bağımsızlığımız ilkesinin kabulünü şart koşar. Bunlar kabul edildiği takdirde müzakereye başlamaya hazırdır. Sir Harrington&#8217;a sık sık “Ekselansları” diye hitap eden Mustafa Kemal Paşa&#8217;nın mektubu “Ekselanslarının arzuları, durum hakkında sadece görüş teati etmekse bunun için meslektaşlarımızdan birini görevlendirebiliriz” diye bitmektedir. Peki her iki taraf da müzakerelere hazır idiyse neden bir ilerleme kaydedilemedi? Herhalde Sakarya Muharebesi&#8217;yle sonuçlanacak olan Yunan hücumu başlamadan önce İngiltere&#8217;nin bu işi savaşsız bağlayabilir ve masraflarımı azaltabilir miyim? kaygısıyla yola çıktıklarını tahmin edenler var. Savaşın uzaması İngiltere&#8217;nin sabrını zorluyor, Ortadoğu&#8217;daki işgal toprakları üzerinde kuracağı hortum ağını resmiyete dökme iştahını ketliyordu. Derken Yunan hücumu başladı, İngiltere bekle gör, siyasetine döndü ve Harrington 14 ay sonra yeniden devreye girdi. İsmet Paşa&#8217;nın Lozan&#8217;a giderken ve dönerken Sirkeci Garı&#8217;nda onun tarafından uğurlanıp istikbal edildiğini hatırlayalım. Bir de Salahi Sonyel&#8217;in işaret ettiği Enver Paşa faktörü vardı. İngilizlere göre Mustafa Kemal ile konuşulabilirdi. Ancak Sovyetlerin desteğin arkasına almış bir Enver&#8217;le başa çıkmak çok daha zordu. İngilizler Ankara&#8217;da İttihatçılar ile iktidar kavgasında Kemalistlerin kazanmasını arzu ediyor, “Ankara&#8217;daki ılımlıların işbaşında kalarak barışı imzalamalarının sağlanması gerektiğini belirtiyorlardı.” Mesele tam da buydu. Adı “amansız İngiliz düşmanı”na çıkan Enver Paşa&#8217;nın Milli Mücadele&#8217;nin başına geçmesi halinde işlerinin çetinleşeceğini biliyor, “Ankara&#8217;daki ılımlılar”la bir an önce anlaşmak istiyorlardı. Yunanlar Sakarya&#8217;dan çekilirken Enver Paşa da bir bakıma yeniliyor, Anadolu&#8217;ya girme umudunu tamamen yitiriyor, Mustafa Kemal de derin bir nefes alıyordu. Lakin derin nefes alan yalnız o değildi.]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/yazilar/yeni-safak/ingilizler-mustafa-kemalle-anlasmak-istediler/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Resmî tarihin enkazı ne zaman kaldırılacak?</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/resmi-tarihin-enkazi-ne-zaman-kaldirilacak/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/resmi-tarihin-enkazi-ne-zaman-kaldirilacak/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 14 Sep 2014 08:21:44 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü Gerçeği]]></category>
		<category><![CDATA[Lozan]]></category>
		<category><![CDATA[Mustafa Armağan'ın bu haftaki yazısı]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=7974</guid>

					<description><![CDATA[Tarih bir enkaz yığını. Yakın tarih büsbütün. Selçuklu ve Beylikler silik gölgeler galerisi. Osmanlı kuruluş dönemi hariç cüzzamlılar ülkesi. Sultan Hamid “karanlıklar prensi”, Sultan Vahdettin hain, aciz, zavallı… Sonra tek bir kişiyi haklı çıkarmaya koşulu sonucu önceden malum yavan bir tarih. Çanakkale’deki yarbayın zaferiyle başlatılır İnkılap Tarihi; oysa 3 yıl önce Şarköy çıkarmasında o yarbayın kurmay başkanı olduğu ordunun bir günde 6 bin şehid verdiği yazılmaz. İngilizler karşısında kazanılan Kutü’l-Amare zaferinin üzerinden atlanır, çünkü Enver Paşa’nın amcası Halil Paşa’nın zaferidir bu. Derken Muş’un Ruslardan geri alınmasına ilmiklenir sayfalar, ki birkaç gün sonra tekrar kaybedildiği kayıptır sayfalarda. Filistin-Suriye cephesinden başında bulunduğu 7. Ordu’yu muazzam bir beceriyle tam 600 kilometre geriye çektiği yazılır! Bu, tastamam İzmir’den Ankara’ya çekilmeye denk bir ricattir ki, dünyanın her yerinde bunun adı ‘hezimet’ olduğu halde fersude tarihlerimizde başarı diye geçer. Bu 1930’lardan beri böyle devam eder gider. İtiraf edelim ki ufak tefek rötuşlar yapılmıştır; Hasan Tahsin’in adı tabloya 27 Mayıs darbesinden sonra dahil edilmiştir.Lakin sınırlı tadiller hariç 2010’lu yıllarda hâlâ 1930 kafasıyla yazılmış ideolojik kurguyu okutuyoruz. Her şey değişsin ama yakın tarih değişmesin! 90 yıldır bizden istenen bu. Anaokulundan KPSS’ye kadar bunları okur ve bu bilgilerden defalarca imtihan oluruz. İnanmayız çoğuna ama ezberleyip inanmış gibi yapmak zorundayızdır. Matematik veya fizik denklemleri gibi bir kesinlik içinde kağıda dökülmesi istenen bu tarih dayatmasına ‘Hayır’ diyor ve Milli Eğitim Bakanlığı’ndan müfredatın bir an önce değişmesini istiyoruz. Bu enkazın bir an önce zihin tarlamızdan kaldırılmasını istiyoruz. General Harrington’ın Lozan’dan dönmekte olan İsmet Paşa’ya yazdığı ve İstanbul’da hiçbir endişesinin olmaması için güvence verdiği mektubun İngilizce orijinali ile tercümesi. İsmet Paşa, İngilizlerden yardım istiyor İşte size geçenlerde açılan “Lozan’dan Cumhuriyete İsmet İnönü” sergisinden bir belge. Tarih 10 Şubat 1923. Lozan görüşmeleri kesintiye uğramış ama Lord Curzon İngiltere adına alabileceği bütün garantileri aldıktan sonra trenine binip başkentine dönmüş, tren istasyonundayken toplanan bakanlar kurulunda başka sorunların içine gömülmüştür. Lozan başlarken peş peşe yediği gollerle elimizdeki kozları kaybeden, son dakikalarda da Curzon’ın kumpasına yakalanan İsmet Paşa, çaresiz Ankara’ya dönmek zorunda kalmıştır ama yolu İstanbul’dan geçecektir. Bir endişe de kaplamıştır: Lozan’da çekip giden İngilizler trenini İstanbul’a sokacaklar mıdır? Sokacaklarsa kendisini nasıl karşılayacaklardır? Hatta Ankara’ya gitmesine izin verecekler midir? Bu ihtimaller biz İnkılap Tarihizedelerin aklına hiç gelmiyor ama Lozan’dan dönen İsmet Paşa’yı bayağı germiş ve endişelerini İngiliz makamlarına bildirmiş. İstanbul’daki İngiliz işgal kuvvetleri komutanı General Harrington’ın İsmet Paşa’ya yazdığı mektup, İstanbul işgal altındayken yürütülen Lozan görüşmelerindeki havayı veya masaya yumruk vurup vuracak durumda olup olmadığımızı ayan beyan ortaya koyuyor. İnönü Vakfı’nın sergi kataloğundaki Harrington’ın İsmet Paşa’ya mektubu şöyle: “Sevgili Generalim Yarın vasıl olacağınızı haber aldım.Amiral Bristol müttefikler tarafından nasıl karşılanacağınız konusunda endişeleriniz olduğunu söyledi. Bunu hemen söyleyeyim ki kesinlikle hiçbir sorun olmayacaktır. Trenle Karaağaç’tan gelirken herhangi bir problem olacağını düşünseydim trene memnuniyetle bir İngiliz muhafızı koyardım. Aynı şekilde Haydarpaşa’dan trenle devamı edecekseniz, gerekebilecek düzenlemeleri yaparım. Eğer biraz zaman ayırabilirseniz sizinle görüşmeyi çok istiyorum. Davanız için çok yiğitçe bir savaş verdiniz ve bir asker olarak sizi kutlamak isterim. Ayrıca Lord Curzon’un size önemli bir mesajı var. Amiral Bristol bana bazı güçlüklerinizden ve bazı konularda İngiliz tutumunu anlayamayabileceğinizden söz etti. Sizinle ben her zaman son derece içtenlikle konuşmaktayız ve inanıyorum ki bazı konuları açıklığa kavuşturabilirim. Sizin için uygun olan herhangi bir zamanda sizi görmeye gelebilirim. Tekrar görüşmeyi sabırsızlıkla bekliyorum.” Lozan’da İngilizlerle dişe diş bir mücadele verdiğine inandırılmak istendiğimiz İsmet Paşa, işgal kuvvetleri komutanı tarafından karşılanıyor ve kendisine resmen yol güvencesi veriliyor. Bu da yetmezmiş gibi “Davanız için çok yiğitçe bir savaş verdiniz” denilerek tebrik ediliyor. (Şu İngiliz centilmenliğine de diyecek yok doğrusu! Sahi biz İngilizlere karşı da savaşmamış mıydık? Bu ne alicenaplıktır? Güya İngilizleri de yeniyoruz ve yenik (!) İngiliz işgal komutanı galip düşman komutanını tebrik etmekten çekinmiyor! Çok kritik bir mesaj da İsmet Paşa’yı Lozan’da yüzüstü bırakıp başkentine dönen Lord Curzon’dan gelmiş. Kurt Curzon, İsmet Paşa daha İstanbul’a varmadan mesaj yollamış. (İnönü Vakfı bu mesajı da açıklasın.) Bir başka husus da ABD Yüksek Komiseri Amiral Bristol’un İngilizlerin tavırlarını yanlış yorumlamaması için araya girmek istemesi. İngiliz gemisine binerek ülkeyi terk etti denilen Halife Vahdettin’e (zira padişah değildi o tarihte) demediğini bırakma, İsmet Paşa, Vahdettin’in yardım istediği aynı Harrington’dan yardım isteyince belgeyi unuttur. İnkılap Tarihi böyle örtüyor gerçekleri… Lozan’dan iki sahne (Çizenler: Derso ve Kelen): Lord Curzon ile İsmet Paşa karşı karşıya (üstte). Lozan’da görüşmeler sürerken en rahat kişi masanın başında oturan Lord Curzon. Sağda İsmet Paşa kara kara düşünürken Rıza Nur, Curzon’a bir şey diyor (altta). Erzurum’da Mustafa Kemal popüler değilmiş Mustafa Kemal Paşa ile birlikte Samsun’a çıkanlardan Hüsrev Gerede’nin hatıralarında şaşırtıcı bilgiler yığınla. Mesela Yunanların İzmir’e çıkışlarının İngilizler tarafından, İstanbul’daki, hani şu Halide Edib’in ağladığı söylenen mitinglerin ise Amerikalılar tarafından düzenlendiğini yazıyor fakat nedense kimse itibar etmiyor. 3 Temmuz 1919 günü Erzurum’a gittiklerinde Mustafa Kemal, Anadolu’ya nasıl ve neden gönderildiğini kendilerine anlatmış. Gerede ise Paşa’nın anlattıklarından şunları çıkarmış: “Padişah, Mustafa Kemal Paşa’yı iyi niyet ve güvenle görevlendirmiş. Bunun yanında Sultan Vahdettin’in hükümete güveninin olmadığı, millete dayanarak Hilafet makamı ve Saltanatı kurtarma ümidi taşıdığı anlaşılıyordu.” Ya şu gözlemine ne diyeceksiniz: “Erzurum’da çobanlara varıncaya dek herkes Hamidiye kahramanı Rauf Bey’in adını duymuştu. Fakat Mustafa Kemal popüler değildi.” Bunu ben yazmıyorum, Samsun’a beraber çıktığı kader arkadaşlarından Hüsrev Gerede yazıyor ama yine İnkılap Tarihlerimizde yine tık yok. Hem Hüsrev Gerede neler yazmıyor ki. Kalemimizin ucu kırılmazsa bir gün onları da yazarız inşaallah. 14 Eylül 2014, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/resmi-tarihin-enkazi-ne-zaman-kaldirilacak/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>1</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>1925’te demokratik Cumhuriyet’e giden yoldan nasıl sapmıştık?</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/1925te-demokratik-cumhuriyete-giden-yoldan-nasil-sapmistik/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/1925te-demokratik-cumhuriyete-giden-yoldan-nasil-sapmistik/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 26 Jan 2014 14:00:25 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü Gerçeği]]></category>
		<category><![CDATA[Kazım Karabekir]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=7744</guid>

					<description><![CDATA[“Paşa Kazım” adıyla meşhur olan Gazi’nin yakınlarından biri, Ankara’dan trenle Haydarpaşa’ya inmiş. Bakmış, hava yağmurlu. Kendisini karşılayanlar ‘Hiç sormayın, bir haftadır hiç durmadan yağıyor’ diye yakınmışlar ve arkasından Ankara’nın havasını sormuşlar. ‘Günlük güneşlik’ cevabını alınca ‘Nasıl olur, burada yağmur, fırtına ama Ankara günlük güneşlik?’ diye şaşırmışlar. O da ‘Eee, orası devlet merkezi’ demiş, ‘Havaların bozmasını hükümet yasakladı.’ Paşa Kazım aslında yalnız Ankara’ya değil, Türkiye’ye de hakim olan İsmet Paşa zihniyetini espri fırınında pişirerek servis ediyordu. Zannedilir ki, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla Tek Parti idaresine geçilmiştir… Zannedilir ki, Cumhuriyet’in perdesi serbest seçimlerle açılmıştır… Ve zannedilir ki, bütün yasaklar Osmanlı zamanında, bütün özgürlükler 29 Ekim 1923’ten sonradır… Oysa gerçekler bazen hayallerimizi yıkar. Yıkılsın diyorsanız devam edin okumaya. Cumhuriyet kurulmadan hemen önce 2. TBMM seçimleri yapılmıştı. Bu seçimlere hem Mehmed Akif gibi “mollalar”ın temizlenmesi, hem de Lozan’ı kabul etmeyeceklerin tasfiyesi için gidilmişti. Bir de Meclis’te “Selamet-i Umumiye Komitesi” oluşturuldu. Meclis, asker kökenli milletvekillerinden neredeyse Genelkurmay karargahlarından birine dönmüştü. 1923 Ağustos’unda Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Kazım Karabekir ve Adnan Adıvar gibi muhaliflerin temizlenmesi mümkün olmamıştı, zira bu kadar güç henüz yoktu Gazi Paşa’nın elinde. 1924 yılında Hilafetin lağvı dahil sarsıcı adımlar atılmış ve tartışmalar Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın kurulmasıyla sonuçlanmıştı. İstiklal Savaşı’nın kahramanları Karabekir, Cebesoy, Cafer Tayyar, Refet Bele, Rauf (Orbay), Adnan (Adıvar) gibi 28 milletvekili “ikinci grup” bünyesinde yürüttükleri muhalefeti bir parti çatısına taşıdılar. İlk Başvekil İsmet Paşa koltukta yaklaşık 1 yıl kalabilmiş, TCF’nin kurulduğu kasım ayında istifa ederek yerine daha liberal olan Fethi (Okyar) gelmişti. Devletçi CHF iktidarda, liberal TCF muhalefetteydi. Sanki iki partili bir demokrasinin umut çiçekleri açıyordu. TCF’nin adında “Cumhuriyet” kelimesi vardı, hatta bunu Halk Partisi’nden önce almışlardı ama tüzük ve programları kısmen liberaldi. Özgürlüklere önem veriyor, dinî inanç ve fikirlere saygı gösterdiklerini beyan ediyorlardı. Bir de 40. maddesi vardı bu tüzüğün, yabancı sermayenin ülkeye gelmesini kalkınmanın olmazsa olmazı görüyordu. Tezvirat hemen başlamıştı. Bunlar irticayı hortlatmak istiyor ve ülkeyi yabancılara peşkeş çekmeye hazırlanıyorlardı. Ali Fuat Paşa, İsmet Paşa’nın istifasından sonra yeni hükümeti kuran Fethi Bey kabinesini eleştirirken “İktidara gelen hükümetler en sağlam dayanaklarını milletin sinesinde aramalıdır.” deyince kıyamet kopuverdi. Halk Partililere göre iktidarlar millete değil, Meclis’e güvenmeliydi. Milletin sinesine dayanmak Meclis’e tecavüz, hatta hakaret demekti. Fethi Bey, CHF grubuna hakim olamıyordu. Zaten Meclis’e mebus subaylar hakimdi ve silahla içeriye girilmesi vaka-i adiyedendi. İşte bu sırada muhalefet partisinde bulunan Deli Halid Paşa, CHF’li milletvekillerinin arasındayken sırtından vurulmuş ve hastaneye kaldırılmadan Meclis’te inleye inleye can vermişti. İleride genişçe yazacağım bu olay, 9 Şubat 1925 günü meydana gelmişti. Muhalefete tahammülü olmayan iktidar, beş gün sonra altın bulacaktı. Şeyh Said İsyanı’nda Fethi Bey olayı büyütmemeye çalıştı ve sert tedbirler alarak elini kana bulamak istemedi. Bir daha güvenoyu istedi Meclis’ten. TCF’nin desteğiyle aldı da. Artık arkasında Meclis desteği olan bir hükümet vardı. Ancak iktidardaydı ama muktedir değildi. Asıl muktedirin kimler olduğu çok geçmeden anlaşılacaktı. Dini siyasete alet etmek Halk Partililer sadece Şarkta tedbir almanın yeterli olacağını savunan güvercin Fethi Bey’i istemiyorlardı. Tedbirler bütün ülkeye yayılmalı ve sıkı bir çember içine alınmalıydı ki irtica ve muhalefetin beli kırılabilsin! Fethi Bey direniyor ve Şeyh Said İsyanı’nın asıl müsebbibinin şimdi şahinleşmiş bulunan Recep Peker’in Doğudaki yanlış icraatları olduğunu şamar gibi indiriyordu yüzüne. Ne ki gücü yetmedi ve Fethi Bey kabinesi düşürüldü. Bu, Cumhuriyet dönemindeki en ciddi demokratikleşme fırsatlarından birinin harcanması anlamına geliyordu. İkincisi ise TCF’nin kapattırılması olacaktı. Bundan sonra Gazi, pusuya yatmış bulunan İsmet Paşa’ya verdi hükümeti kurma görevini, o da olağanüstü yetkiler verilmesini şart koştu. Meclis devre dışına itilecek, basın susturulup muhalefet sindirilecek, itiraz edenler ise İstiklal Mahkemesi’nde soluğu darağacının gölgesinde alacaktı. Karabekir Paşa şiddetle itiraz etti Takrir-i Sükun, bir başka deyişle Susma Kanunu’na. Asıl hedefin muhalefetin tasfiyesi olduğunu Meclis kürsüsünden haykırdı. Milletin en tabii haklarından mahrum edilmesinin Cumhuriyet’e şeref vermeyeceğini anlattı. Milli Savunma Bakanı Recep Peker hıncını basından aldı. “Saralı salyalarını” her gün halkın yüzüne fışkırtan bu odaklar kapatılmalıydı. Karabekir itiraz etti. “20. yüzyılda zan ve vehimle millet idare edilemez.” dedi. Karabekir’in dedikleri çıktı. 14 gazeteden 8’i bir emirle kapatıldı. Kalan 6’sı ise nefes almaya korkuyordu. Önce TCF’nin “dinî inanç ve fikirlere saygılıyız” maddesinin Şarktaki isyanı teşvik ettiği iddia edildi. Oysa bu partinin Ankara’nın batısında şubesi bile yoktu. Kurt, kuzuyu yemeye niyetlenmişti bir kere. İktidar iki güvenilir adamını TCF’ye soktu, onlar da nasıl oluyorsa bir kahvede polislerin yanında, iktidara gelirlerse yeniden hilafeti getireceklerinden filan bahsettiler. Polis rapor tutup şikâyet etti. Ve 3 Haziran 1925 günü toplanan Bakanlar Kurulu, Karabekir’in partisini kapattı. Böylece ilk liberal hükümetimiz olan Fethi Bey kabinesi 101 günde düşürülürken ilk muhalefet partimizin ömrü de sadece 6,5 ay sürmüş oldu. Bu arada neler olmamıştı ki! 2 ayda bastırılan Şeyh Said İsyanı bahane edilerek 2 yıl baskı yönetimi uygulandı (sonradan  4 yıla çıkarıldı), basın susturuldu, muhalefet bitirildi, Meclis devre dışında bırakıldı. İsmet Paşa ise ülkenin üzerinden bir tırpan gibi geçen İstiklal Mahkemeleri için “Bilhassa hayırlı ve feyizli olmuştur.” diyecekti. Hayatta kalabilen 6 gazeteden Hür Fikir’in başyazarı Kılıçzade Hakkı, İsmet Paşa’yı şöyle övüyordu: “Eseriniz olan bu kanun öyle bir mucizedir ki, Mesih ibn Meryem’in (Hz. İsa) maruf ekmek ve balıklarından ziyade halkı doyurmuştur!” (13 Temmuz 1925) Pes, değil mi? Bir demokratik tecrübeden birkaç ayda geldiğimiz noktaya bakın! 26 Ocak 2014, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/1925te-demokratik-cumhuriyete-giden-yoldan-nasil-sapmistik/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İsmet Paşa mandacı mıydı?</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/ismet-pasa-mandaci-miydi/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/ismet-pasa-mandaci-miydi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 06 Jan 2014 14:52:49 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Derin Tarih]]></category>
		<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[İkinci Adam]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü Gerçeği]]></category>
		<category><![CDATA[Mandacılık]]></category>
		<category><![CDATA[Tek Adam]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=7720</guid>

					<description><![CDATA[İşgal altındaki İstanbul’a gazeteci kimliğiyle gelmiş olan romancı Ernest Hemingway (sonradan Nobel Ödülü de alacaktır) şu cümleyi düşer not defterine: “Mustafa Kemal’in kimselerin unutamayacağı, İsmet Paşa’nın da kimselerin hatırlamayacağı bir yüzü var.” Ünlü romancı bu manidar cümleyi sarf ederken herhalde kimsenin hatırlamayacağı bir siması olduğunu söylediği İnönü’nün bu ülkede bir asır sonra dahi tartışılacağına zerre kadar ihtimal vermezdi. Bugün İnönü öylesine çetin bir kapalı kutudur ki, korkarım tam olarak açılmasına 21. yüzyılın ilk yarısının da nefesi yetmeyecektir. Başbakanken eleştirilemezdi (kekeme Serbest Fırka dönemi hariç). Cumhurbaşkanıyken hiç eleştirilemedi. 1950’de iktidarı Demokrat Parti’ye eski defterleri açmamak şartıyla devrettiği için hesap sorulmaktan kurtuldu. 27 Mayıs’ta yeniden kutsandığı için kimse yan bakamadı. Adalet Partisi’nin iktidara geldiği 1965’ten sonra basında ciddi bir eleştiri yapılır gibi oldu ama bu da askerin “Paşa”sına sahip çıkmasıyla boşa çıkarıldı. Öldükten sonra kutsama yarışı devam etti ve bugüne böyle geldik… Velhasıl kapanmamış (hatta henüz açılmamış) bir hesap var ortada. O kadar ki, İnönü’nün fiilen yaklaşık 50 yıl (30 yılı bizzat, 20 yılı da el altından) süren baş döndürücü uzunluktaki saltanat devrinin yeni yeni çözülmeye başladığını söyleyebiliriz. Mesela onun Amerikan mandacısı olduğunu henüz tartışmadık bile. Kâzım Karabekir’in İstiklal Harbimiz adlı hatıratına aldığı bir mektup, Mustafa Kemal Samsun’a çıktıktan aylar sonra bile İsmet Bey’in bırakın Anadolu’ya geçmeyi, açıkça mandacılığı savunduğunu kendi el yazısıyla ortaya koyuyor. Tarih: 27 Ağustos 1919. Albay İsmet Bey şöyle yazıyor işgal İstanbul’undan Erzurum’daki görevine çoktan başlamış olan sevgili arkadaşı Karabekir Paşa’ya: “Eğer Anadolu’da halkın Amerikalıları herkese tercih ettikleri zemininde Amerika milletine müracaat edilse pek ziyade faydası olacaktır deniliyor ki, ben de tamamıyla bu kanaatteyim. Bütün memleketi parçalamadan bir Amerika’nın murakabesine tevdi [kontrolüne emanet] etmek, yaşayabilmek için yegâne ehven çare gibidir.” Mektup çarpıcı. Lakin mektubu yazdığı Karabekir Paşa’nın onu yorumlayışı büsbütün çarpıcıdır. Karabekir’e göre mektupta bir düşünce (mülahaza) değil, bir “ruhî hastalık” dile gelmiştir. Arkasından da İnönü için “müstebid (despot) ruh” ve “hâris (hırslı) dimağ” tabirlerini sıralar. Bu mektup karşısında askerî ve siyasî tarihimizin “ayrılmaz ikili”si sayılan Mustafa Kemal Atatürk ile Mustafa İsmet İnönü’nün inanışları, politika ve angajmanları arasında devamlılık mı yoksa kesinti mi vardır? sorusunun dürüstçe cevaplandırılması gerekir. Şu soruların da tabii: Gerçekten de Mustafa Kemal “Tek Adam”, İnönü de “İkinci Adam” mıdır? Bir kere vaktiyle Cemal Kutay’ın dikkatimizi çektiği gibi bir mantık hatası vardır Şevket Süreyya Aydemir’in adlandırmasında. Aydemir, Atatürk hakkında kaleme aldığı Tek Adam adlı kitabının arkasından İnönü’yü “İkinci Adam” olarak lanse eden bir başka üç ciltlik kitap yazmıştır. Böylece Cumhuriyet’in ilk çeyrek asrının büyük kısmına damgalarını vurmuş olan bu iki liderin sadece siyaset değil, zihniyet ve şahsiyet itibariyle de ayrılmaz ikili oldukları algısı oluşturulmuş ve pekiştirilmiştir. Zaten bu algı yönetimi İnönü’nün Atatürk öldükten sonra yürüttüğü politikanın kendisidir. İnönü bir yandan kendisini “Yeni Atatürk” olarak tahkim eder, “Kral öldü, yaşasın yeni Kral” sloganına sarılırken, diğer yandan sanki onun politikalarıyla kendisininki arasında hiçbir ek izi yokmuş gibi bir algı oluşturmaya girişmişti. Bu algı çarpık marpıktı ama Şevket Süreyya gibi propagandistlerin gayreti ve ders kitaplarına kadar sokulmak suretiyle tuttu. Oysa Kutay’ın da dediği gibi “Tek Adam”ın “İkinci”si olmaz! Tek, benzersizlik ifade eder ve ”Birinci” demek değildir. “Birinci”nin “İkinci”si olabilir, lakin “Tek”in “İkinci”si olmaz. Birisine “Tek” diyorsanız ona ekleme veya ilave yapamazsınız. Dolayısıyla “İkinci Adam” tabiri en baştan sakattır. İnönü “İkinci Adam” olamaz. Olmadı da zaten. Ancak Atatürk de “Tek Adam” değildi. Gerek Milli Mücadele’ye başlarken Padişah ve hükümetin desteğini alışında, gerek Anadolu’ya geçtikten sonra Karabekir, Rauf (Orbay), Ali Fuat (Cebesoy) ve Refet (Bele) gibi öncülerin yardım ve desteklerinde, gerekse Ankara’da Fevzi (Çakmak) ve İsmet (İnönü) gibi askerler yanında Şeyhler, Alimler ve Kürt aşiret reislerinden yardım isteğinde onun “Tek Adam” olmadığını görürüz. Cumhuriyet’in ilanından, özellikle de 1926’dan sonra “Tek Adam”lığından bahsedilebilir, ancak burada da Tevfik Rüştü Aras, Şükrü Kaya, Recep Peker ve Reşit Galip gibi has adamlarını kullanarak adımlar attığını göz önünde tutmak gerekir. Demek ki ne Atatürk mutlak manada “Tek Adam”dı, ne de İnönü “İkinci Adam”. Bunlar tamamen ideolojik tabirler olup gerçeğe zaman tam olarak tetabuk etmez. İnönü bilmecesi Gelelim İnönü bilmecesine ve iki soruda konuyu toparlayalım: 1) İnönü Milli Mücadele’ye neden bu denli geç katıldı? 2) İnönü neden Amerikan mandasını destekledi? Burada bir parantez açarak İnönü’nün manda meselesinin konuşulduğu Sivas Kongresi’ne katılmadığını ama kongre öncesinde Amerikan mandası istediğine dair mektubu yazdığını hatırlayalım. Mektup Erzurum Kongresi 7 Ağustos’ta kapandığına göre bundan 20 gün sonra ve Sivas Kongresi’nin başlamasından bir hafta önce yazılmıştır. Evet, İsmet yoktur ama Sivas Kongresi’nde Türkiye mandasının Amerika’ya verilmesine taraftar olduğunu yakın arkadaşı Karabekir’e bildirmek ihtiyacını da duymuştur. Öte yandan Sivas Kongresi’nde ABD mandası konuşulurken Mustafa Kemal’in (Sina Akşin gibi bir Kemalisti bile hayrete düşüren) sessizliği ve Rauf Bey’i araya sokarak ortalığı yatıştırmaya çalışması ilginçtir. Keza ABD Kongresi’ne yazdığı ortak imzalı mektubun gönderilip gönderilemediğini Nutuk’ta her nasılsa unuttuğunu görüyoruz. Oysa Sivas’ta mandanın ABD’ye verilmesi açıkça konuşulmuş ve karara bağlanmış (bkz. madde 7), Mustafa Kemal de buna ses çıkarmamıştı. İddiamın en ciddi kanıtlarından biri, Hoover Enstitüsü’nden temin edip yayınladığım mektuptur, diğeri M. Kemal’in The New York Times’a verdiği 4 Mayıs 1920 tarihli mülakattır. Mülakatta muhabir şöyle sormuş, Mustafa Kemal Paşa da aynen şöyle cevaplandırmıştır: “Milliyetçilerin bütün Türkiye’yi kapsayacak Amerikan mandası hakkında ne hissetiklerini sorunca Kemal şöyle dedi: Biz mandayı bir süre önce istemiştik. Daha sonra şartlar öyle gelişti ki, Amerika mandayı üstlenemedi.” İnanmayanlar için İngilizcesini de yazıyorum buraya: “When asked how the Nationalists felt about the American mandate for all Turkey, Kemal said: We asked for it some time ago. Later conditions may be such that America cannot take the mandate.” Görüldüğü gibi BMM’nin açıldığı sıralarda kendisiyle konuşan ABD gazetesi NYT’ın muhabirine Mustafa Kemal “Bizim mandacılıkla ne alakamız var? Olur mu öyle şey?” diyemiyor. Ne diyor? “Evet, istemiştik ama şartlar Amerika’nın mandayı kabul etmesine elvermedi” diyor. Arzu eden kendi gözleriyle de okuyabilir önceki sayfadaki metni. Demek ki, okuduğunuz yazı mandacılık suçunu İnönü’nün üzerine atarak Atatürk’ü temize çıkartan cinsten değil. Artık yurttan kaçmış olan Halide Edip’i Nutuk’ta mandacılıkla suçlamak kolay. Ama aynı tarihte Halide Edip kadar mandacı olanların sonradan düşman bellediklerini mandacılıkla suçlayıp kendilerini sütten çıkmış ak kaşık yerine koymalarını da dürüstlükle bağdaştırmak zor. Buna çok da şaşırmıyoruz, zira bu tavrın yakın tarihte o kadar bol örneği var ki. Mustafa Kemal’in mandacı olup olmadığı meselesini burada keselim ve ileride daha müsait bir vesileyle yeniden gündeme getireceğimizi vaad ederek İnönü’nün çuvala değil, çuvallara sığmayacak kadar iri kıyım olan ABD mandacılığına eğilelim. İşte o mektup Artık İnönü’nün mandacılığı savunan mektubundan daha geniş bir alıntı yapma zamanı geldi. Şöyle yazmış hazret (buraya kısmen sadeleştirerek alıyorum): “Şimdi İstanbul’da belli başlı iki akım vardır. Amerikan ve İngiliz taraftarlığı&#8230; Eğer Amerika’nın gelmesi suya düşerse İngilizlerin topraklarımızın bugünkü bölüşümünü genişletmekten başka yapacakları bir şey kalmıyor ki, Fransızlar ve İtalyanlar ona bu konuda yardımcı olacaklar, karşı çıkmayacaklardır. Eğer Anadolu’da halkın Amerikalıları herkese tercih ettikleri zemininde Amerika milletine başvurulsa çok faydası dokunacaktır deniliyor ki, ben de tamamiyle bu kanaatteyim. Ülkenin bütünlüğünü parçalamadan Amerika’nın kontrolüne emanet etmek, yaşayabilmek için tek (yegâne) katlanılabilir çare gibidir. Bu pazarlığın sürdüğü bir zamanda Amerika lehine ağırlık koymak gerekir” (İstiklâl Harbimiz, I, YKY: 2008, s. 193-195). İsmet Bey (o tarihte henüz Bey’dir) aynı mektubunda Askerî Şura’dan ihraç edilmesinin sebebini, hükümetin kendisini İstanbul’a silah ve cephane gönderiyor zannetmesine bağlıyor; hatta bu işle zinhar hiçbir alakası bulunmadığını temin ediyor ve şu çarpıcı cümleyi ekliyor: “Tam tersine Anadolu’da tutulan hatalı yolun inat ve ısrarla takibinden doğan sonuçlar bakalım ne olacaktır?” Yani: 1) ABD mandasına taraftar olan ve 2) Milli Mücadele’ye inanmayan ve onu “hatalı yol” olarak gören bir İsmet Paşa portresi çıkıyor bu mektuptan. Kitabının sonuna İnönü’nün el yazısıyla yazılmış olan orijinalini koyan Karabekir Paşa, altına da çarpıcı şu yorumu eklemiş: “İsmet Bey’in bu mektubunda Anadolu’daki hareket hakkındaki görüşünde hiç isabet yok. Anadolu’da asayişsizlikten, anarşiden ve sonucu büyük olacak bir felaketten söz ediyor. Oysa o tarihte vaziyet iyiye doğru gidiyor, belki de her zamankinden daha iyi haldedir.” İşin peşini bırakmayan Karabekir, bir dipnot daha düşerek İnönü’nün Amerikan mandası taraftarlığı ve Anadolu’daki harekete inanmayışının yalnız Ağustos 1919 tarihli mektubuyla sınırlı kalmadığını, bunun 1920 başlarına kadar devam ettiğini de kaydeder. İstanbul’da kalıp orada kurulacak olan yeni hükümete girmek için uğraşmış ve bu yüzden Milli Mücadele’ye geç katılmıştır. Ancak kapağına akademik unvanlar sıralanarak yazılan İnkılap Tarihi kitaplarında bu hayatî belgeye nedense yer verilmez. Neden peki? Zira İnönü kendisine ihtiyaç duyulduğu yıllarda hiç de hakkı olmadığı halde kahraman yapılmak istenmişti ve geçmişindeki gediklerin resmî tarihin acemi sıvacıları tarafından itinayla örtülmesi gerekiyordu. İşte bu örtme işlemine bizde Tarih diyorlar! Öte yandan Ocak 1920’de geldiği Ankara’da Ali Fuat Paşa’ya “Mustafa Kemal Paşa burada kalmam için emir vermedi. Esasen buraya şahsıma taalluk eden (ilgilendiren) bazı sebeplerle İstanbul’a dönmek üzere geldim” diyen ve hazır Anadolu’ya geçmişken Milli Mücadele’ye katılmayıp İstanbul’a dönen de aynı İsmet Bey değil miydi? Burada, “Kendisine kalması için emir verilmesini bekleyen, verilmeyince de geri dönen bir kahraman nasıl oluyor?” diye sormak gerekmez mi? Hem Mustafa Kemal kendisine neden bir görev vermemişti acaba? Bu da merak uyandırıcı bir durum değil mi? Atatürk’ün Nutuk’undaki telgraflar bile İsmet Bey’in Milli Mücadele’ye inancının olmaması bir yana, mandacılığın kabul edilmesi için canla başla çırpındığını gösterir. Ahmed İzzet Paşa’nın İstanbul’dan Amerikan mandasını kabul etme teklifini içeren layihasını Erzurum’daki Heyet-i Temsiliye’ye İsmet Bey göndermiş, teklifin Milli Mücadele’nin liderleri tarafından kabul edilmesi için gayret sarf etmiş ve bu işin peşini de kovalamıştır. Sonunda Karabekir Paşa, İsmet’in yüzüne karşı işi kestirip atmak zorunda kalır: “Millet ittifakla mukavemet kararını vermişken zatî bir layihadaki manda esaslarını münakaşa ve kabul etmeye Heyet-i Temsiliye yetkili değildir.” Bu görüşe Mustafa Kemal katılır ve Heyet-i Temsiliye adına Karabekir’e şu telgrafı çeker: “İsmet Bey’e mezkûr layiha hakkında (Karabekir tarafından) verilen cevap pek isabetli ve uygun görülmüştür. Teşekkür ederiz.” Durumu şöyle özetleyebiliriz: İsmet Bey hararetle taraftar olduğu Amerikan mandasını Anadolu’daki arkadaşlarına, hatta onların kesin olarak Milli Mücadele’ye atılma kararını ittifakla vermiş oldukları günlerden sonra bile mutlaka kabul ettirmek için durmadan telgraflar çekerek çalışmış ve bu konuda, İstanbul’da mandacıların da sözcülüğünü yapmak suretiyle Milli Mücadeleciler karşısında başlıca “mandacı” olarak tutum almıştır (Kandemir, İkinci Adam Masalı, 1968, s. 52-3). 1920 başında geldiği (neden geldiği de bir sırdır) Ankara’da kendisine yüz veya görev verilmeyince geriye dönen, giderken ve geriye dönerken İngiliz kontrolündeki demiryolunu güvenle kullanan İnönü’ye hâlâ İkinci Adam diyen varsa söylenecek bir şey yoktur. Anadolu’ya zorla, “bohçalanarak” kaçırılışının hikâyesini zaten biliyorsunuz. Ne yapalım ki, Türkiye’de tarih böyle yazılıyor. Derin Tarih, 22. Sayı]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/ismet-pasa-mandaci-miydi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İnönü, Taksim’deki Müslüman mezarlığını yok etmişti</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/inonu-taksimdeki-musluman-mezarligini-yok-etmisti/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/inonu-taksimdeki-musluman-mezarligini-yok-etmisti/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 09 Jun 2013 08:35:55 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Gezi Parkı]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü Gerçeği]]></category>
		<category><![CDATA[Taksim Olayları]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=7346</guid>

					<description><![CDATA[1 Mayıs’tan beri gündemden inmeyen Taksim Meydanı’nın tarihe mal olması şurada 150 yıldır. Hatta bugünkü halinden söz edeceksek hikâyemizi 87 yıl ile de sınırlandırabiliriz. Peki ondan önce ne durumdaydı Taksim? Semte adını veren Sultan I. Mahmud’un eseri olan maksemi 18. yüzyıldan beri oradaydı ama kırlık bir bölgede yer alıyordu ve en önemlisi, Taksim, şehrin en geniş mezarlık bölgelerinden birine ev sahipliği yapmaktaydı. ‘Nasıl? Taksim Meydanı eskiden mezarlık mıymış yani?’ dediğinizi duyar gibi oluyorum. Evet, yanlış duymadınız, burası çok geniş bir mezarlık bölgesiymiş ve büyüklüğüyle Eyüp Sultan’ın rakiplerindenmiş. Bu mezarlıklar o kadar geniş bir alanı kapsamaktadır ki, yalnız Gezi Parkı’nı değil, Taksim Anıtı’nın bulunduğu mahalden başlıyor, AKM binasından sahile doğru iniyor, Pangaltı’ya kadar göz alabildiğine uzanıyordu. İçinde geniş bir Müslüman mezarlığı olduğu gibi “Frank”, Rum ve Ermeni mezarlıkları da vardı. Zaten burası Bizans devrinden beri mezarlık olarak biliniyordu. İşte bugünlerde tartışılan Topçu Kışlası, mezarlıkların bulunduğu yeşil alana yapılacaktı. Gümüşsuyu’ndaki Alman Konsolosluğu’nun karşısında görülen selvi ağacı kaybolan mezarlığın tanığı gibi&#8230; Taksim’deki mezarlıkların, Pervitich haritası üzerindeki görünüşü. En altta ‘Büyük Türk mezarlığı’ (Great Turkish Cemetery) yazısı okunuyor.  Yok edilen Taksim’deki Ayaspaşa mezarlığından bir görüntü. Yan yatmış mezar taşları, selvi ağaçları ve arkada Gümüşsuyu Askeri Hastanesi. (Burak Çetintaş Arşivi) Önemli bir ayrıntı da şudur: AKM tarafındaki Müslüman mezarlığı ile meydanı Harbiye’ye doğru kat eden Fransız, Rum ve Ermeni mezarlıkları yan yanaydı. Osmanlı İstanbul’unda semtleri bile ayrılan farklı din mensuplarının son uykularını birbirine yakın mezarlıklarda uyuması ilginçtir ve Osmanlı’nın engin hoşgörüsünü gösterir. Ancak dikkat çekici bir başka nokta var: Ayaspaşa’daki Müslüman mezarlığı 1926 yılına kadar ayaktadır ve mezar taşları ve selviler Taksim’i ‘laikleştirme’ uygulamasının kurbanı olurken korkunç bir rant transferine de kurban gidecektir. Nasıl mı? Görelim beraberce… BİR MEZARLIK NASIL PAYLAŞILIR? 1930’lu yıllarda Gümüşsuyu’ndan Mete Caddesi’ne uzanan bölgede pıtrak gibi bitiveren apartmanlar akılları karıştırmıştır. Zira burada apartman yaptıranlar nedense hep Tek Parti devrinin kodamanlarıdır, hatta tapuda Başbakan’ın eşi Mevhibe İnönü’ye ait bir parsel dahi çıkmıştır. Mezarlığın parsellenip satılma hikâyesini cesur gazeteci Arif Oruç anlatır. “Yarın” gazetesiyle Serbest Fırka’yı cansiparane bir şekilde savunmuştu. Partinin kapatılmasının ardından gazetesi de yasaklılar arasına girmiş olan Arif Oruç, Başbakan İnönü’nün yolsuzluklarını yazmak ister; ancak bu, kaçtığı Bulgaristan’da çıkaracağı “Yarın” broşürlerinde mümkün olur. Arif Oruç’un 5 No’lu “Yarın” broşüründeki (Haz: Mete Tunçay, İletişim: 1991) iddiaları yenilir yutulur gibi değildir ve eğer Demokrat Parti 13 Temmuz 1950’de af kanunu çıkartmasa İnönü ailesi ve CHP’nin başını fena halde ağrıtacak mahiyettedir. Aynı iddiaları Bedii Faik 1970 yılında “Dünya” gazetesinde tekrarlayacak ve deliller Ahmet Gürkan tarafından “İsmet Paşa’nın Beytülmali” adlı kitapta toplanacaktır. Arif Oruç’un iddiaları özetle şöyle: Başbakan yetkisini kullanarak mezarlığın tapusunu, Ayas Paşa’nın torunlarından birine verdirmiş, adam da alır almaz “servileri kestirip mezar taşlarını söktür”müş, boşalan arsayı yüzbinlerce liraya hükümetin önde gelenlerine satmış, sonra da Mısır’a savuşmuştur. Bundan sonrasını Arif Oruç’un iğneli kaleminden okumaya değer: MEVHİBE İNÖNÜ’NÜN ARSASI “Kabristanın senedini eline alır almaz dahi İsmet Paşa’nın hanımefendilerine bir apartmanlık “yerceğiz” hediye etmişti. Hanımefendinin apartmanı “beleşten gelen” arsa üzerine kurulmuştu ki, arsanın kıymeti 50 bin lira tahmin ediliyor. Apartman, Başvekil Paşa’nın mahdumları küçük Ömer beyefendinin cep harçlıklarından tasarruf edilen 200 küsur bin lira ile vücuda getirilmiştir. Halk Fırkası erkânı, her gün pederleri tarafından verilen 5-10 kuruşu çabuk 200 bin lira halinde arttırmağa muvaffak olan küçük Ömer Bey’in; mahalle mekteplerinde peynir ekmek bulamayıp da Hilal-i Ahmer (Kızılay) tarafından kendilerine haftada iki defa birer dilim ekmek peynir tevzi edilen Türk çocuklarına “tasarruf nümune-i imtisali (örneği)” olacağı söyleniyor.” Aynı olayı gazeteci Bedii Faik 1970 yılında şöyle anlatmıştır: “Ayaspaşa vaktiyle mezarlıktı ve evkafa (vakıflara) aitti. İnönü’nün müsteşarı olan zat, evkaf işlerine bakmaktaydı. Günün birinde işte bu müsteşar, mezarlığı vakıf olmaktan çıkarmış, parsellemiş ve bahis konusu arsayı da şefine münasip görmüştür. O tarihte görevde bulunan İstanbul Belediye Meclisi bu olup bitti karşısında isyan etmedi değil. Ama olup bittiyi yapan müsteşar beyin “Paşam! İstanbul Valisi, Belediye Meclisi’ni aleyhinize kışkırtıyor” demesi üzerine İnönü, devrin valisine son derece haşin davranmış ve rahmetli de bu muamele üzerine derhal istifa etmiştir.” Burak Çetintaş’ın değerli araştırması Taksim sırtlarındaki Ayaspaşa mezarlığının nasıl parsellenip satıldığını bütün çıplaklığıyla ortaya koyuyor: “Önce gömüye kapalı mezarlık sahasını kaplayan selviler birer ikişer kesilmeye başladı. Daha sonra da kimisi çarpılmış, kimisi toprağa iyiden iyiye gömülmüş kavuklu, destarlı, serpuşlu mezar taşları kaldırıldı” (Toplumsal Tarih, Aralık 2004). Bir kurnazlık daha yapılmış ve vakıfların gazetelere verdiği ilanlarda satılacak arazinin mezarlık olduğundan hiç bahsedilmemiştir. Böylece satılan arazi rahatça parsellenip imara açılacak ve dönemin önde gelen ailelerine apartman olarak hizmet verecektir. Peki bazı resimlerde gördüğümüz güzelim mezar taşlarına ne oldu dersiniz? Onlar da hoyratlıktan nasibini aldı. Yok edildi. Öyle ki, bu mezar taşlarının içinde modern edebiyatımızın kurucusu kabul edilen Şinasi’ninki de vardı. (“Şair Evlenmesi” yazarı hakikaten tuhaf bir adamdı; cenazesine yalnız 15 kişinin katılmasını vasiyet etmiş ve vasiyetine riayet edilmişti. Ancak seçimin nasıl yapıldığını bilmiyoruz.) Böylece bazılarınca “Cumhuriyetin altın çağı” olarak kabul edilen 1930’lu yıllarda üstelik Taksim’in Müslümanlığını simgeleyen koca bir mezarlık göz göre göre satılmış, yok edilmiş, imara açılmış ve ustaca gerçekleştirilen bir rant transferine sahne olmuştu. Bu bir şey değil. Daha Sultan Abdülaziz’in yapımını başlattığı Aziziye Camii’nin arsasına İnönü ve çevresindekiler tarafından nasıl el konulduğunu da yazacağız. Ta ki insanlar Taksim’de “yeşil alanı” mezar taşlarıyla birlikte asıl kimlerin temizlediğini öğrenene kadar… 9 Haziran 2013]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/inonu-taksimdeki-musluman-mezarligini-yok-etmisti/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>1</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Boraltan faciası tek değil ki!</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/boraltan-faciasi-tek-degil-ki/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/boraltan-faciasi-tek-degil-ki/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 16 Sep 2012 04:14:24 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Boraltan]]></category>
		<category><![CDATA[CHP]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[Tek Parti Devri]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=6252</guid>

					<description><![CDATA[1965&#8217;ten bu yana 47 yıl geçti ama bazı mevziî çıkışlar dışında Tek Parti Dönemi&#8217;ni bütün halinde soruşturan bir komisyon kurulamadı. Bence darbe dönemleri kadar karanlık bir dönemdir Tek Parti devri ve mutlaka bütün olarak araştırılmalıdır. CHP yönetiminin Suriyeli mültecilerin barındığı bir kampı ziyaret etmesine izin verilmemesi üzerine başlayan tartışmalar Başbakan Erdoğan&#8217;ın siyasî rakiplerine 1944 Boraltan köprüsü faciasını hatırlatmasıyla yine bir tarih tartışmasına dönüşüverdi. İyi de Boraltan faciası neydi? Nazilerle işbirliği yaptıkları gerekçesiyle Sovyetler Birliği tarafından aranan 146 Azerbaycanlı, Aras nehri üzerindeki Boraltan köprüsünden geçerek Türkiye&#8217;ye iltica etmişlerdi. O tarihte Almanlar yenilmiş, Türkiye de çark ederek Mihver devletlerden uzaklaşıp usulca Müttefiklerin safına kaymıştı. Halk mülteci Azeri &#8216;kardaşları&#8217;nı bağırlarına basmıştı ama Çankaya&#8217;da oturan sözde Türkçü zatın şu demeci Balkanlardan Kafkasya&#8217;ya kadar hemen her Türk&#8217;ü sersemletmişti: &#8220;Misak-ı Milli hudutları dışında Türk unsuru kabul etmiyoruz!&#8221; Ne anlama geliyordu bu tuhaf söz? Yoksa &#8220;Yurtta sulh, cihanda sulh&#8221;ün aynı zatın kafasındaki anlamı, &#8216;Türkiye&#8217;de yaşayan herkes Türk&#8217;tür, dışındakilerin canları cehenneme&#8217; gibi tasfiyeci bir denklem miydi? Sovyetler, Azeri mültecilerin teslimi için bastırıyordu. Çankaya direnmedi. Nasıl olsa onların &#8216;Türk&#8217; olmadıklarını ilan etmemiş miydi? Karar gecikmeden çıktı: Geldikleri gibi giderler! Yani: Aynı köprüden Sovyet güçlerine teslim edileceklerdir. Azerilerin teslim anını Karslı gazeteci Temraz Kesemenli şöyle anlatıyor: &#8220;146 kişiyi zamanın hükümeti hiç çekinmeden trenlere doldurarak Boraltan sınırından Ruslara teslim etmiştir. Azeri kardeşlerimiz Kars&#8217;tan geçerken, istasyon kenarındaki evlerden bu faciayı gören birçok hemşehrimiz olmuştur. Buralardan geçen o 146 kişi üzerlerinde ne kadar kıymetli eşya varsa trenin pencerelerinden halka atıyor. Sadece üzerlerinde gömlek ve pantolonları kalıyor.&#8221; (www.haberler.com) &#160; Bir partili İsmet İnönü&#8217;nün ayağını öpüyor. &#160; Azeri mülteciler sınırı geçince öldürüleceklerini anlatmak istiyorlar. Nitekim makineli tüfeklerle taranarak kurşuna dizileceklerdir. Bu kara lekenin kahramanı olan zat, &#8220;İçeriye Türkçü&#8221; Cumhurbaşkanı İsmet İnönü&#8217;dür. Nitekim facia, Ekim 1965&#8217;te yapılan seçim öncesinde Süleyman Demirel&#8217;in Adalet Partisi ve gazetesi &#8220;Adalet&#8221; tarafından gündeme getirilmiştir (7 Ekim 1965). İmzasız başyazıda İnönü&#8217;nün 12 büyük günahı sayılırken Boraltan faciası da zikredilmiş ama orada kalınmayarak Özalp&#8217;ta 33 vatandaşın kurşuna dizilmesi, İstiklal Mahkemesi kurarak &#8220;nice insanı haklı haksız darağacına yollaması&#8221; ve ülkeyi 20 yıldan fazla sıkıyönetimle yönetmesi&#8230; gibi suçları da ortaya serilmiştir. 1965&#8217;ten bu yana 47 yıl geçti ama bazı mevziî çıkışlar dışında Tek Parti Dönemi&#8217;ni bütün halinde soruşturan bir komisyon kurulamadı. Bence darbe dönemleri kadar karanlık bir dönemdir Tek Parti devri ve mutlaka bütün olarak araştırılmalıdır. Araştırılmalıdır deyince sadece İnönü&#8217;nün oğlu Ömer&#8217;in sahibi olduğu paravan petrol şirketinin aldığı ihaleler gibi usulsüzlüklere takılıp kalmayı kastetmiyorum. İç ve dış politikadaki hatalar ve facialar da sorgulanmalıdır. En azından Yassıada&#8217;da DP için yapılan sorgulamalar kadarını CHP dönemi için yapmadıkça demokrasimizin gerçek macerasını anlatma şansımız olmayacaktır. Anlattıklarımız da İnkılap tarihçilerinin vaziyeti kurtarmaya dönük yamama çabalarından öteye gitmeyecektir. Bugün gündeme getireceğim bir başka yüz kızartıcı olay, Makedonya&#8217;da (eski deyişle Yugoslavya&#8217;da) geçmiştir. Üsküplü Müslüman Türkler, haklarını korumak üzere 1945&#8217;te bir direniş örgütü kurarlar. Yücelciler adını alan örgütün hikayesi ve hakkındaki bilgi sayesinde ulaştığımız Mehmed Ardıcı&#8217;nın &#8220;Yücelciler 1947&#8221; adını taşıyan değerli hatıratından başka bir vesileyle bahsetmek isterim. Ancak bugün Makedonya&#8217;daki haklarımızı korumak için kurulan ve Üsküp Başkonsolosumuz Emin Vefa Gerçek&#8217;in de haberdar ve bağlantı halinde olduğu bu örgüte yapılan ihanete dikkatinizi çekmek istiyorum. Ardıcı, Nazi kamplarında ölenlere ağlayan aydınlarımıza, burunlarının dibinde, Makedonya&#8217;da bunca Müslüman&#8217;ın boğazlanması karşısında neden kıllarını kıpırdatmadıklarını soruyor haklı olarak. &#8220;Yarınki Balkanlarda siyasî haritayı değiştirebilecek güç sıfıra indirilirken sizler de göz yumdunuz&#8221; diyor. Nasıl mı indirmişler? Özetliyorum ki, yarımdır, peşinen biline! Belgrad&#8217;da aslen &#8216;asker kaçağı&#8217; olan zamanın Dışişleri Bakanı Şükrü Saraçoğlu ile görüşüyor Yücelciler, kendilerini anlatıyorlar. Saraçoğlu, &#8220;Sahi bu kadar nüfusa mı sahipsiniz?&#8221; diye şaşkın şaşkın soruyor. Tepkilerini içlerine şöyle gömüyorlar: &#8220;Pes, vallahi pes, billahi pes. Yalı kazığı mı diktiler seni Ankara&#8217;ya?&#8221; Dış politikamız bir zamanlar böyle cahillerin elinde oyuncak olmuştu işte. Oyuncak olsa neyse. Bir de ihanet olmasa! Üsküp Konsolosumuzla irtibat halinde örgütlenen Yücelciler ihbar edilir ve yakalanıp işkence altında sorgulanırlar. Hücresinde şu yakıcı cümleler dökülür yazarın ağzından: &#8220;Bizler, yıktırılmış bir cihan devletinin kabul edilmemiş bir mirasıyız. Şimdiye dek namuslu kalabilmişsek Osmanlılığımıza borçluyuz. Kurtuluş ümidimi geri getiren işte bu.&#8221; Türkiye&#8217;den ses yoktur. Mahkemeden 4 idam kararı çıkar, 2-20 yıl arasında çeşitli hapis cezaları.. Makedonyalı Türkler kararlara Türkiye&#8217;nin tepkisini beklemektedir. Türkiye&#8217;den yine ses yoktur. Arkadaşları Şuayip, Ali, Nazmi ve Adem idam edilirler. Yine ses yok. Oysa teşkilat kurulurken kendilerine &#8220;Nüveyi oluşturun. Talimatlarımızı tatbik edecek, bilgi alabileceğimiz bir grubun varlığını bilmek istiyoruz&#8221; diye haber yollayan da Türk Konsolosudur. Bunun anlamı, &#8220;Ben sizi tanımıyorum, siz de beni&#8221; repliğidir. Mehmed Ardıcı&#8217;nın şu sözlerini içimiz yanarak okuyoruz: &#8220;Açıkça söylüyorum: Türkiye&#8217;nin kulaklarını tıkayarak oturması ne acıdır ki, devrin siyasi liderinden sadır olan &#8216;Misak-ı Milli hudutlarının dışında Türk unsuru kabul etmiyoruz&#8217; kelamı, karşımızdakilerin teşvik görmesi, aferinleri manasındadır.&#8221; Makedonya&#8217;daki Türklere önce umut verilip sonra temizlenmesine ses çıkarılmaması olayı tek değil ki. Boraltan faciası ile aynı yılda, Romanya&#8217;ya iltica etmiş olan 20-30 bin civarındaki Kırım Tatarının Türkiye&#8217;ye sığınma talebine ret cevabı veren de aynı İsmet Paşa zihniyeti değil miydi? Dediklerine göre Azeri mülteciler askerlerimize &#8220;Bizi Rus&#8217;a teslim etmeyin kardaşlarım. Siz vurun&#8221; diye yalvarmışlar. İsmet Paşa&#8217;nın kendilerine hangi gözle baktığını bilseler, susmayı tercih ederlerdi eminim. 16 Eylül 2012, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/boraltan-faciasi-tek-degil-ki/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>&#8216;Bursa Nutku&#8217;nu sömürmekten vazgeçin artık</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/bursa-nutkunu-somurmekten-vazgecin-artik/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/bursa-nutkunu-somurmekten-vazgecin-artik/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 01 Jul 2012 16:39:41 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Atatürk'ün Bursa Nutku]]></category>
		<category><![CDATA[Falih Rıfkı Atay]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[Kemal Kılıçdaroğlu]]></category>
		<category><![CDATA[Tevfik Rüştü Aras]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=5364</guid>

					<description><![CDATA[Defalarca yazdık, bu gidişle yine yazacağız galiba. Neden mi bahsediyorum? Şu &#8216;Bursa Nutku&#8217; diye Atatürk&#8217;e atfettikleri &#8216;darbe bahanesi&#8217;nden tabii ki.  Baksanıza, &#8216;Yeni&#8217; CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu partili gençlere &#8216;Bursa Nutku&#8217;nu ceplerinizden sakın &#8216;ayırmayın&#8217; talimatını geçmiş. Böylece eskiyivermiş söylemi. Yıllardır dile getiriliyor: Yok böyle bir &#8216;nutuk&#8217;. Hem de kimler tarafından dile getiriliyor, söylesem şaşarsınız: Kemalist kanadın mücahitlerinden Kılıç Ali, Falih Rıfkı Atay ve Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği yapmış Prof. Hikmet Bayur, Atatürk&#8217;ün Dışişleri Bakanlarından Tevfik Rüştü Aras ve başkaları böyle bir nutkun varlığından haberdar olmadıklarını, dahası, bu konuşmanın içerik olarak tutarsız ve anlamsız olduğunu, Atatürk&#8217;ün aynı gün &#8216;Konuyla Cumhuriyet adliyesi ilgilenecektir&#8217; deyip akşama da &#8216;Polis, jandarma dinlemeyip ayaklanın&#8217; talimatı veremeyeceğini dillendirdiler ama bir kere darbe virusü girdi mi kolay temizlenmiyor. O kadar kolay temizlenmiyor ki, eski Genelkurmay Başkanlarından İsmail Hakkı Karadayı, komisyondaki ifadesinde Menderes&#8217;in en büyük hatasının &#8216;ezanı aslına çevirmek&#8217; olduğunu hâlâ söyleyebiliyor. Bir bakıma 27 Mayıs darbesini tezgâhlayanlar gibi ezanı darbenin nedenlerinden biri gibi göstermeye çalışıyor. Aradan 62 yıl geçmiş, affetmeyen o kin devam ediyor &#8216;ezan şehidi&#8217; Menderes ve arkadaşlarına karşı. Peki &#8216;bursa nutku&#8217; nedir? 1947 yılında İstanbul&#8217;da Şaka Basımevi&#8217;nde basılan ve hepi topu 24 sayfalık bir kitapçığın başının altından çıkıyor bütün bu işler. İşin ilginç yanı, kitabın yazarı Rıza Ruşen Yücer bile böyle bir konuşmaya şahit olduğunu yazmıyor, yazdıklarını kimden aktardığını belirtmiyor, toplantıda kimlerin olduğunu bilmiyor vs. Üstelik kitabın başına şu notu düşmeyi ihmal etmiyor: &#8220;Naklettiğim fıkra ve hâtıralar gerçekten olmuş mudur? Bunu da kesin olarak temin (garanti) edemem. Ben sadece işittiklerimi duyduğum şekle sadık kalarak naklettim.&#8221; Atatürk&#8217;ün ölümünden 9 yıl sonra çıkan ve çoğu fıkravarî hikâyelerden ibaret olan bu 24 sayfalık kitapçığı yazan Bursa Nutku&#8217;nun gerçekten olup olmadığından emin değilse daha bu işi kurcalamanın anlamı nedir? Ancak bu sözde nutkun 27 Mayıs darbesine giden yolda hatırlanması da ilginçtir. Bu nutuk acaba 1947&#8217;de yayınlandığı zaman neden sessiz kalmıştı CHP&#8217;liler? İşlerine gelmediği için olmasın? Eğer o zaman halk bu nutku ciddiye alacak olsa Tek Parti iktidarını devirmek için yollara düşmesi gerekmez miydi? Düştüğü zaman da Arslanköy olayında olduğu gibi toptan derdest edilip hapse atılmaları, aylarca çoluk çocuk işkence görmeleri pek sürpriz sayılmazdı değil mi? Şimdi CHP&#8217;lilerin pek bir ciddiye aldıkları Falih Rıfkı Atay&#8217;ın &#8220;Bursa Nutku Üzerine&#8221; başlıklı yazısından bazı pasajlar aktaracağım. Bakın Atay, 12 Aralık 1966 günü Dünya gazetesinde Bursa Nutku&#8217;nun aslı astarı olmadığını nasıl açık seçik bir şekilde ortaya koymuş. Atay, Atatürk&#8217;ün aslında &#8220;Meşruiyetçi&#8221; olduğunu, yani darbecilikle değil, meşru yollardan iktidara gelmeyi prensip haline getirdiğini söyledikten sonra Bursa Nutku&#8217;nun uydurma olduğunu savunanlara hak veriyor ve sözlerine şöyle devam ediyor: &#8220;Gerçekte Atatürk&#8217;ün gençliğe tek vasiyeti Büyük Nutuk&#8217;un sonundadır. Hem o sözler Türkçe ezanın Arabcaya çevrilmesi hareketine karşı söylenmiştir. BURSA NUTKUNU SÖMÜRENLER ACABA ARABCA EZAN OKUNAN MİNARELERE DOĞRU BİR YÜRÜYÜŞÜ HATIRA GETİRMİŞLER MİDİR? (&#8230;) Atatürk bir kanun ve devlet otoritecisi idi. Onlara karşı gelenlere nasıl davrandığını da devrinin tarihi gösterir. Hele ezanın Türkçeden Arabcaya çevrilmesine ses bile çıkarmayan&#8230; CHP&#8217;nin, Türk gençliğini yalnız bu türlü gericiliklere karşı uyanık tutmak için söylediklerini kendi hesabına kullanmaya kalkışması gülünçtür.&#8221; Atay&#8217;ın kanaati, Atatürk&#8217;ün bu sözleri tam bu manada olmasa bile söylediği ama yayınlanmasını uygun görmediği, bu nedenle de basına yansıttırmadığı yönündedir. Dolayısıyla onun uygun görmediği bir söz de &#8216;Nutuk&#8217; olarak değer kazanamaz. Atay ayrıca 10 Nisan 1967&#8217;de savcılığa verdiği ifadede aynı tavrını devam ettirmiş ve şunları söylemiştir: &#8220;Bursa Nutku diye Atatürk&#8217;ün söylediği bir nutuk yoktur. (&#8230;) Bu konuşma ajansa verilmemiştir. Hiçbir kitapta yer almamıştır. Bursa gazetecisinin yazdıkları kulak rivayetleridir. (Atatürk) bütün hayatı mevcut idareye karşı iken (dahi) hiçbir kanunsuz teşebbüse girmemiş olması ile bu otorite bağlılığını göstermiştir. (&#8230;) Memlekette anarşi yaratmak kasdı vardır. Atatürk bu kasda alet edilmek istenmiştir.&#8221; Gelelim Kılıç Ali&#8217;ye. O da 7 Nisan 1966&#8217;da Bornova Savcılığı&#8217;na verdiği ifadede kitabı yazan şahsı tanımadığını, Atatürk&#8217;ün gençliği hükümet otoritesine karşı ayaklanmaya teşvik edecek bir talimat vermediğini ve veremeyeceğini, bunun Atatürk&#8217;e saygısızlık olduğunu söylemiş ve &#8220;Üzüntüm büyüktür&#8221; demişti. Eski Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri ve İnkılap Tarihi hocalarından Prof. Hikmet Bayur da Bursa Nutku&#8217;na en kesin şekilde karşı çıkanlardan. O böyle bir konuşmanın gayri resmi olarak bile olsa yapılmadığı, dolayısıyla uydurma olduğu kanaatindedir. Hükmünü şöyle verir: &#8220;(Yücer&#8217;e ait) kitaptaki fıkra ve hatıraların tarih ilmi nazarında ve tarih metodu yönünde değerleri sıfırdır.&#8221; (3 Mayıs 1967 tarihli savcılık ifadesinden.) Yıllarını Atatürk&#8217;ün hizmetinde geçiren Prof. Bayur, bu sözde nutkun 27 Mayıs darbecilerinin bayrağı yapıldığını, CHP ve TİP muhalefetinin ortalığı karıştırmak için onu çıkarları doğrultusunda kullandıklarını yazar. Rıza Ruşen Yücer adlı şahsın hiçbir zaman Atatürk&#8217;ün sofrasına oturmadığını, dolayısıyla kimsenin tanımadığı bu şahsın yazdıklarına itibar edilmemesi gerektiğini belirtir. (Savcılık ifadelerini, 1966&#8217;da Bursa Nutku&#8217;nu yayınlayanlara dava açan zamanın Bornova Cumhuriyet Savcısı A. Osman Kırkyaşaroğlu&#8217;nun &#8220;Atatürk&#8217;ün &#8216;Bursa Nutku&#8217; Davası&#8221; adlı kitabından aldım). Son olarak belirtelim ki, bir Atatürkçü Parti kurmaya kalkacak derecede Kemalist olan Prof. Sina Akşin de bir yazısında bu nutkun uydurma olduğunu söylemiştir. (&#8220;Atatürk&#8217;ün dış siyaset modeli&#8221;, &#8220;Çağdaş Türk Diplomasisi: 200 Yıllık Süreç&#8221;, TTK: 1997, s. 277, not 9.) Bilenler bunları söylüyor. Ama CHP kafası hâlâ işin efsane tarafında, çünkü işine öyle geliyor. Aydınlanmacı olduğunu iddia edenlerin sonunda boyunlarına kadar efsaneye gömüldüklerini söyleyen Horkheimer ve Adorno haksızlar mıymış? 01 Temmuz 2012, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/bursa-nutkunu-somurmekten-vazgecin-artik/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Sayın Kılıçdaroğlu, işte ahır yapılan camilerin belgesi</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/sayin-kilicdaroglu-iste-ahir-yapilan-camilerin-belgesi/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/sayin-kilicdaroglu-iste-ahir-yapilan-camilerin-belgesi/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 22 Apr 2012 06:29:48 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Ahır yapılan camiler]]></category>
		<category><![CDATA[Cumhuriyet Gazetesi]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[Kemal Kılıçdaroğlu]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=5049</guid>

					<description><![CDATA[CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu birilerine pek bir celallenip &#8220;Hiçbir dönemde, hiçbir cami ahır yapılmadı!&#8221; demiş.  Bence bu kadar iddialı konuşmasaydı iyi ederdi, zira partisinin tarihindeki karanlık noktaları ondan çok daha iyi bilen İsmet Paşa bile bu derece kesin konuşmaktan kaçınmıştı. Nasıl mı? Anlatayım. 1966 yılı sonlarında genç Başbakan Süleyman Demirel ile o zamanki CHP Genel Başkanı İsmet İnönü arasında sert bir polemik cereyan eder. Erdoğan-Kılıçdaroğlu arasındaki cami polemiğinin benzeri Demirel ile İnönü arasında yaşanır. Demirel, CHP&#8217;yi camileri kapatmakla suçlamış, İnönü ise cevabında şöyle demişti: &#8220;CHP hükümetleri zamanında hiçbir cami ve mescit ve buna mümasil (benzer) ibadethaneler kapatılmamış ve ibadete açık tutulmuştur. Başbakan biz CHP&#8217;nin ne zaman ve hangi cami ve ibadethaneleri kapattığımızı ispat etsin. Cami ve ibadethaneler her zaman açık bırakılmış ve kimseye bu hususta baskı yapılmamıştır.&#8221; 46 yıl arayla ne müthiş bir benzerlik değil mi? Ama CHP hep böyledir&#8230; Başkanlık koltuğuna oturan zat, o gün Demirel&#8217;e karşı söylediğini, bugün Erdoğan&#8217;a karşı söylemekte sakınca görmüyor. Her iki başkanın da hemen hemen aynı kesinlik ifadesiyle konuştuklarına dikkat edin lütfen. Yalnız Kılıçdaroğlu&#8217;nun daha kendinden emin konuşmasını neye bağlamak gerekir? İsmet Paşa&#8217;dan daha bilgili olmasına mı, yoksa cahil cesaretine mi? Okuyun ve kararınızı kendiniz verin. Öncelikle belirtelim ki, CHP&#8217;nin gerek Atatürk&#8217;lü, gerekse İnönü&#8217;lü iktidarlarında dinî hayatın hararetini düşürmek için özel olarak uğraşılmıştır. Ezan, namaz ve Kur&#8217;an&#8217;ın Türkçeleştirilmek istenmesinin altında dinin bir güç odağı olmaktan çıkarılması gayreti yatıyordu. Sonuçta hedef, camilerin efsununu yitirmesini sağlamaktı. Nitekim 1940&#8217;lı yıllarda cami cemaatinde büyük bir azalma olduğunu devrin canlı tanıkları bugün bile size anlatabilir. Cemaat azalınca arkasından boş kalan camilerin satılması, kiraya verilmesi, yıktırılması ve taşlarının başka binalarda kullanılması gündeme gelecektir. İşte uzun yıllardır camilerin meyhane veya ahır yapılması gibi uç örnekler üzerinden tartıştığımız meselenin böyle bir çerçevenin içinde durduğunu bilmekte fayda var. Yani camiler kazara ahır veya depo ya da cezaevi yapılmış değildi. Devrin zihniyeti böyleydi. (Bugün tekrar inşa edilmiş olan Sirkeci Garı&#8217;nın bitişiğindeki Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Camii yıktırılarak yeri &#8220;Sazevi&#8221; yapılmıştı.) &#160; 1960&#8217;lı yılların muhafazakâr basınını karıştırdığınızda dinî ve tarihî eserlere reva görülen bu tür fena muamelelere ilişkin bol bol malzeme bulmanız mümkün. Mesela haftalık Yeni İstiklâl gazetesi 2 Kasım 1966&#8217;dan başlayarak okurlarını CHP devrinde ibadete kapatılan cami ve mescidleri ifşa etmeye çağırmış ve bunda da epeyce başarılı olmuştu. Gazeteye İskilip&#8217;ten Aydın&#8217;a, Edirne&#8217;den Muş&#8217;a, Antalya&#8217;dan Trabzon&#8217;a kadar pek çok yerden mektup yağmış ve her mektup bir hicran yarası açmıştır okurun dünyasında. Bunların içinde &#8220;ahır&#8221; tartışmasına katkı sağlayacak bir örnek Maraş&#8217;tan gelmiştir: 1945 yılında Maraş Türkoğlu Cumhuriyet Mahallesi&#8217;ndeki Ulucami kapatılmış, caminin açık bırakılan kapısından içeri giren hayvanlar burasını ahır haline getirmişlerdir. Aynı mektuplardan Antalya&#8217;da Selçuklu eseri olan Yivli Minare Camii&#8217;nin de, Osmancık ilçesindeki Akşemseddin Camii&#8217;nin de ahır olarak kullanıldığını öğreniyoruz. Bursa&#8217;daki Mollaarap Camii askeriyeye verilmiş, onlar da ibadete kapatıp altını ve çevresini at ahırı olarak kullanmışlar. Bingöl&#8217;ün tek camisi olan İsfehan Bey Camii buğday deposu ve hayvan tavlası haline getirilmiş. Bolu&#8217;dan yazan bir okur ise perişan vaziyetteki Musapaşa Camii&#8217;nin, 1947 yılında Kâzım Karabekir&#8217;in müdahalesiyle yeniden yaptırıldığını kaydediyor. Asıl üzerinde durmak istediğim iki gazete haberi var. Bu yazılar &#8220;Cumhuriyet&#8221; gazetesinde çıktığı için ayrıca önem taşımakta. Birincisi, Başbakan Erdoğan&#8217;ın pek girmediği Atatürk devrine ait. 20 Nisan 1936 tarihli &#8220;Cumhuriyet&#8221;in haberi şöyle: &#8220;Bu ne insafsızlık. Seferihisar&#8217;da tarihî bir cami ahır yapılmış!&#8221; Habere göre İzmir Seferihisar&#8217;da bulunan Hereke köyündeki II. Bayezid zamanından kalma bir tarihî cami tahrip edilmiş ve ahır haline getirilmiştir. Sadece cami değil, medrese ve kütüphanesi de bulunan bu viranenin bazı parçaları inşaatlarda kullanılmıştır habere göre. Yine &#8220;Cumhuriyet&#8221; gazetesinden seçtiğim 23 Mayıs 1948 tarihli haberin başlığı ise şöyle: &#8220;Cami hiç ahır olur mu?&#8221; Gazetenin &#8220;Hem Nalına, Hem Mıhına&#8221; köşesinde çıkan yazıya bakılırsa İstanbul&#8217;un Silivrikapı semtinde Sitti (yazıda yanlışlıkla Sünni diye geçiyor) Hatun Camii&#8217;nin yanından geçmekte olan bir doktorun dikkatini bir şey çeker. Harap haldeki caminin kapısı önünde tek atlı bir muhacir arabası durmakta, kapının yanında da bir &#8220;gecekondu odası&#8221; bulunmaktadır. Etraftakilere sorar doktor. &#8220;Burası nedir?&#8221; Öğrenir ki, camiyken harap olmaya yüz tuttuğu için Vakıflar İdaresi burayı kiraya vermiştir. Kiralayan kişi de camiyi ahır olarak kullanmaktadır. Sorduğu kişiler, şikâyet edildiği halde kimsenin ilgilenmediğinden şikâyete başlarlar. Doktor, kapısı açık olduğundan birkaç adım ilerleyerek içeriyi inceler. &#8220;İçinin samanlık, beygir ve inek ahırı olduğunu&#8221; bizzat görür. Şöyle yazar: &#8220;Eslafımızın (atalarımızın) binbir itinayla yaptırıp bize yadigâr bıraktığı böyle mabedlerin harab olmasına lakayid kalıyoruz, sonra da ahır olarak kullanıyoruz.&#8221; Gazete yazısı, beklenen etkiyi göstermiş olacak ki, bir süre sonra yetkililerce araştırma yapılmış ve bunun, kiralayan kişinin marifeti olduğu anlaşılmıştır ama bir caminin kiraya verilmiş ve kimin nasıl kullandığının kontrol edilmemiş olması bile yeterince büyük bir skandal değil midir? Tek Parti döneminin buna benzer hikâyeleri-ni arşivden de destekleyerek ortaya koymak ve artık İnönü ve Kılıçdaroğlu&#8217;nun yapmadık etmedik türü çıkışlarına kapıyı kapamak gerekiyor. Bakın, daha Ayasofya&#8217;nın Vakıf Kanunu çiğnenerek kapatılmasına gelemedik bile. 22 Nisan 2012, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/sayin-kilicdaroglu-iste-ahir-yapilan-camilerin-belgesi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>5</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İnönü, Atatürk&#8217;ü ölmeden önce nasıl öldürmüştü?</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/inonu-ataturku-olmeden-once-nasil-oldurmustu/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/inonu-ataturku-olmeden-once-nasil-oldurmustu/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 18 Dec 2011 04:34:42 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Atatürk]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=4866</guid>

					<description><![CDATA[İsmet İnönü&#8217;nün Atatürk&#8217;e dargın ölmüş olmasını kim bilir kaçıncı keredir tartışıyoruz. Bir TV programı sırasında İnönü&#8217;nün kızı Özden Toker, Taha Akyol&#8217;u telefonla arayarak Atatürk ile babasının 25-26 Temmuz 1938 tarihli mektuplarını kamuoyuna &#8220;ilk defa&#8221; açıklamış, Akyol da köşesinde mektupları yayınlayarak tarihe not düşmüş oldu (Hürriyet, 6 Aralık 2011). Lakin Özden Toker&#8217;in mektupları kamuoyuna ilk defa açıkladıkları sözüne itirazım var. Zira kızı Gülsün Bilgehan&#8217;ın 1994&#8217;te basılmış olan &#8220;Mevhibe&#8221; adlı kitabında İnönü&#8217;nün söz konusu mektubu aynen mevcuttur. Mektupların orijinallerinin ilk defa açıklandığını söyleseydi daha uygun düşerdi. Ancak burada bir soruyu gündeme getirmem gerekir: İnönü&#8217;nün Atatürk&#8217;e Dolmabahçe Sarayı&#8217;nda hastayken yazdığı bir &#8220;belge&#8221;nin aslı neden Cumhurbaşkanlığı Arşivi&#8217;nde değil de, İnönü Vakfı&#8217;ndan çıkar? Özden Hanım&#8217;ın bu soruya cevap vermesini beklemeden Kılıç Ali&#8217;nin hatıratından bu &#8220;belge hırsızlığı&#8221;nı yapanın Nafi Atuf Kansu olduğunu öğreniyoruz! Şöyle yazıyor Kılıç Ali: &#8220;İsmet Paşa o günlerde sık sık özel mektuplar da gönderiyordu. Atatürk, bej renkli zarflar içerisinde gelen bu mektupları okuduktan sonra yatağının yanındaki komodinin çekmecesine koyardı. Sonradan duyduğuma göre, Atatürk&#8217;ün ölümünün hemen ardından, yed-i emin olarak tayin edilen Nafi Atuf Kansu bu mektupların hepsini komodinin çekmecesinden alarak İsmet Paşa&#8217;ya vermişti.&#8221; Böylece 25-26 tane olduğunu tahmin ettiğimiz mektupların asıllarının neden İnönü Vakfı&#8217;nda korunduğunu da anlamış oluyoruz. Yine de vakfın onları bugüne kadar neden yayınlamadığını merak ediyorum. Eleman bulamıyorlarsa bu göreve meccanen talibim. Hem Erdal İnönü ile babasının mektuplaşmalarını kitaplaştıran Can Dündar gibi İnönü&#8217;nün &#8220;Kendimi iyi kolluyorum&#8221; cümlesini &#8220;Kendimi iyi kullanıyorum&#8221; şeklinde okumayacağımı da taahhüt edebilirim! Peki ne yazılıydı İnönü&#8217;nün mektuplarında? Birkaç cümlesini sizinle paylaşayım: &#8220;Büyük, sevgili Atatürk&#8230; Velînimetim Atatürk&#8230; Derin tazimle ve dayanılmaz bir özleyişle ellerinizden öperim velinimetim&#8230; İki mübarek ellerinizden, sevgili ve can verici yüzünüzden, doyamadan binlerce öperim sevgili Atatürk.&#8221; Oysa İnönü, Atatürk&#8217;e 15 yıl önce Lozan&#8217;dan çektiği telgrafta &#8220;Her dar zamanımda Hızır gibi yetişirsin. Gözlerinden öperim pek sevgili kardeşim&#8221; diye yazabiliyordu. Demek, öpme derecesi gözlerinden ellerine inmiştir ve bu, Özden Hanım&#8217;a rağmen 1938&#8217;deki İnönü&#8217;nün Lozan günlerindeki prestijinden çok uzaklarda bulunduğunun kanıtıdır. Tabii Atatürk&#8217;e olan &#8216;borcu&#8217;nun 1938&#8217;de hangi seviyelere çıktığının da. &#8220;Mevhibe&#8221;de bu defa Atatürk&#8217;ün İsmet Paşa&#8217;ya yazdığı bir mektubun metni vardır ki, o da epeyce tuhaftır. Mektup &#8220;1 Ocak 1938- İsmet. Benim sevgili dostum, kardeşim, aziz evladım!&#8221; diye başlar. &#8220;Dostum, kardeşim&#8221; tamam da Atatürk&#8217;ün İsmet&#8217;e &#8220;aziz evladım&#8221; diye hitap etmesini nasıl anlamak gerekir? Üstelik aralarındaki yaş farkı sadece 3 yıl iken, bu baba-oğul ilişkisini hatırlatan aşırı samimiyet şaşırtıcı değil mi? Öte taraftan Atatürk&#8217;ün yüzüne karşı yalvaran mektuplar yazan ama sonra onlara el koyan İnönü, aralarının bozulmasında Atatürk&#8217;ün haksız olduğunu da söyleyebilmiştir. 27 Mayısçılardan Orhan Erkanlı &#8220;Anılar, Sorunlar, Sorumlular&#8221; adlı hatıratında İnönü&#8217;nün ağzından şu sözleri aktarır: &#8220;Atatürk&#8217;ün son seneleri çok zor olmuştur. Gece alınan kararları ertesi gün daima iptal etmek eski bir adetimiz idi. Son seneler[de] bu adet kalkmaya başladı. Eylül 1937 kavgası oldu. Bu kavgada haksızlık, esasında Atatürk&#8217;ündür. (&#8230;) İmposition [dayatma] şeklinde karar alarak tebliğ etmek ve bu vesile ile sevmediği birkaç vekili tahkir etmek istedi. Sabrım tükendi. Şiddetle mukabele etmem onu sükûnete getirdi.&#8221; İsmet Paşa Atatürk&#8217;ü yola getirmiş, dediğine göre. Bir yukarıdaki yalvaran mektupları okuyun, bir de bu efelenişi. Hiç birbirine uyuyor mu? Yukarıdaki sözleri söyleyen birinin, Çankaya&#8217;daki Atatürk heykelini depoya attırmasını, Nutuk&#8217;u yasaklatmasını, resmi dairelerden, paraların ve pulların üzerinden resmini kaldırtmasını ancak gizli bir tür intikam duygusuna bağlayabiliriz. Büyük adamların yanında durup bütün varlığını ona borçlanan &#8220;ikinci adam&#8221;ların, şefin ölümü üzerine intikamlarını &#8220;karizma transferi&#8221;ni ustaca gerçekleştirerek aldıklarını en azından Stalin&#8217;den beri biliyoruz. Kaldı ki, Atatürk sağken dahi onun köşk ve saray sofralarında dil ve tarih çalışmalarına gömülmesine için için sevinen ve kendisine terk ettiği iktidar alanından alabildiğine istifade ederek örgüt üzerindeki nüfuzunu pekiştirmeye yoğunlaşan İnönü, 1937&#8217;ye gelindiğinde mutlak iktidara epeyce yaklaşmış durumdaydı. Hatıralarını derleyen Sabahattin Selek&#8217;in kitabın 543. sayfasına düştüğü bir not çok ilginçtir. Selek&#8217;e göre Atatürk de, İnönü de Nyon Antlaşması&#8217;nın Meclis&#8217;ten kendi istedikleri şekilde geçmesini istiyorlar. Anlaşamıyorlar. Bunun üzerine İnönü, kabineyi toplayıp onlara kimden yana olduklarını soruyor. Cevap, &#8220;Siz başbakansınız, size uyarız.&#8221; oluyor. Sonuçta Nyon Antlaşması Atatürk&#8217;ün değil, İnönü&#8217;nün istediği şekilde onaylanıyor. Atatürk bunu engellemek için Meclis&#8217;e koşuyor ama nafile. Meclis boştur ve İnönü işi bitirmiştir (Ş. S. Aydemir, &#8220;İkinci Adam&#8221;, cilt I, s. 483, 485). Böylece İnönü, henüz Atatürk yaşarken ona siyasî bir gol atmayı başarmıştır. Akabinde görevden uzaklaştırılır ki, bunu, Atatürk&#8217;ün, etrafına örülmek istenen İnönü çemberini kırma girişimi diye yorumlayabiliriz. Ayrıca Refik Saydam&#8217;ın, hastalığı sırasında Atatürk&#8217;ü ziyarete gitmek isteyen İnönü&#8217;yü &#8216;Sizi vuracaklar Paşam&#8217; diye bağırarak vazgeçirmesi de üzerinde önemle durulması gereken bir ipucudur. Kimdir İnönü&#8217;yü vurduracak olanlar? &#8220;Çankaya&#8217;nın tetikçisi&#8221; Recep Zühtü&#8217;nün vuracağı söyleniyor ki, yakışır. Demek ki, Çankaya Köşkü ile Dolmabahçe Sarayı&#8217;na sıkışmış ve Meclis&#8217;te azınlığa düşmüş olan Atatürk yanlıları ile İnönü&#8217;nün güçlü örgütü arasında eşit olmayan bir mücadele yaşanıyordu 1938&#8217;de. Nitekim 11 Kasım&#8217;da 1935&#8217;ten itibaren büyük ölçüde İnönü&#8217;nün safına geçmiş bulunan Meclis, Fevzi Çakmak&#8217;ın da desteğiyle onu Çankaya&#8217;ya çıkarmakta tereddüt göstermez. O kadar ki, CHP grubunda İnönü&#8217;ye oy vermeyen tek vekil, Atatürk&#8217;ün genel sekreterliğini yapmış olan Hikmet Bayur&#8217;dur. Bilmemiz gerekir ki, bu başarı, İsmet İnönü&#8217;nün 13 yılı aşkın başbakanlığı sırasında bol bol vakit ve imkân bulduğu taktik ve kadrolaşma çalışmalarının planlı bir meyvesiydi. Hatta diyebiliriz ki, ölmeden önce Atatürk&#8217;ün altından iktidar halısı önemli ölçüde kaymıştı ve yaşasaydı bile, 1939&#8217;da cumhurbaşkanı seçilemeyebilirdi. *** İsmet Paşa kürsüde konuşuyor, arkasında Kur&#8217;an-ı Kerim&#8217;den bir ayet: &#8220;Ve emruhum şûrâ beynehum.&#8221; (Şûra Sûresi, 38). TBMM&#8217;nin bir ayetin gölgesinde çalıştığı günlerin kayıp anılarından biri. &#160; *** İnönü, Atatürk&#8217;e yazdığı 26 Temmuz 1938 tarihli mektupta &#8220;Derin tazimle ve dayanılmaz bir özleyişle ellerinizden öperim velinimetim.&#8221; diyor (Taha Akyol). *** Atatürk&#8217;ün Hasan Rıza Soyak&#8217;a yazdırdığı söylenen 25 Temmuz 1938 tarihli mektup. 18 Aralık 2011, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/inonu-ataturku-olmeden-once-nasil-oldurmustu/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>2</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Abdülmecid&#8217;i &#8220;İnönü Ansiklopedisi&#8221; bile savunmuştu</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/abdulmecidi-inonu-ansiklopedisi-bile-savunmustu/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/abdulmecidi-inonu-ansiklopedisi-bile-savunmustu/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 21 Nov 2011 10:15:16 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[İnönü Ansiklopedisi]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[Sultan Abdülmecid]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=4848</guid>

					<description><![CDATA[Sonunda bu da oldu. Şimdiye kadar pek fazla dikkat çekmeyen bir Osmanlı padişahı CHP&#8217;li Muharrem İnce&#8217;nin sihirli dokunuşuyla gündemimize balıklama dalmış oldu.  TBMM&#8217;nin hazırladığını ileri sürdüğü bilimsel bir sempozyumun davetiyesinden yola çıkan İnce, bu davetiyenin ihtişamı yanında 10 Kasım için hazırlanan resmi bildirinin pek silik soluk kaldığını ileri sürdü. Dedektifliği de ihmal etmiyordu: Neden tam da 17 Kasım&#8217;da başlatılmıştı sempozyum? Bu tarihte &#8220;hain&#8221; Sultan Vahdettin İngiliz gemisiyle kaçtığına göre hükümetin maksadı neydi? İşin garibi, eskiden muhafazakâr aydınlar Abdülmecid&#8217;i kıyasıya eleştirirken Kemalistler modernliğine sahip çıkardı, şimdi iş tersine döndü. Başbakan Erdoğan&#8217;ın çılgın projeyi açıklarken &#8220;Dedemiz Abdülmecid&#8221; sözünden anlaşılacağı gibi onun modernliğini sahiplenme sırası muhafazakârlara, eleştirme görevi de sözde Batıcılara düştü. Ne diyelim: Sanki Abdülmecid&#8217;in de başı dönmeye başladı! Kendini bilmez bir köşe yazarı da aklınca Abdülmecid&#8217;e &#8220;amca&#8221; diyerek dalga geçmek istemiş. İkide bir CHP&#8217;nin geçmişini aklamak için çırpınan bu zata en güzel cevabı kim veriyor, biliyor musunuz? Bizzat İsmet İnönü. &#8220;İnönü Ansiklopedisi&#8221;nin 1946 tarihli 2. fasikülündeki &#8220;Abdülmecit&#8221; maddesinde Osmanlı Devleti&#8217;nin 31. padişahı hakkında çok önemli bilgiler verilmiş. Biz söylesek inanmayacak olanlara kendi dillerinden cevap vermek bir fayda sağlayabilir ümidiyle özetliyorum maddeyi: Sultan Abdülmecid Tanzimat Fermanı&#8217;nı ilan etmiş, Mısır meselesini çözmüş, bize sığınan Macar mültecilerini Ruslara teslim etmeyerek dünyada &#8220;pek iyi bir etki&#8221; yapmış ve Macarlarda Türklere karşı &#8220;ırkdaşlık sevgisi&#8221; uyandırmış, Kırım Savaşı&#8217;nı açmış, Silistre zaferi onun zamanında kazanılmış, 1856 Paris Kongresi&#8217;nde Osmanlı Devleti&#8217;nin bağımsızlığı sağlanmış, Islahat Fermanı&#8217;yla Hıristiyan uyrukluların kişi ve mal güvenliğiyle mezhep ve öğretim özgürlükleri sağlamlaştırılmış. &#160; Ulucamideki levhada Abdülmecid imzası silinmişti. Ayrıca pek çok yeniliğe imza atmış. Mesela rüşdiye denilen ortaokulları yaygınlaştırmış, annesinin yaptırdığı şimdiki İstanbul Kız Lisesi&#8217;nde Darülmaarif adıyla bir lise açmış, hemen bütün okulların açılış ve diploma törenlerine katılmış, hatta sınavlara varıncaya kadar katılmaktan çekinmemiş, öğrenci ve öğretmenleri teşvik etmiş. Bu da yetmezmiş gibi, 1845&#8217;te Ayasofya&#8217;da bir üniversite binasının yapımını başlatmış ve üniversiteye hoca yetiştirmek üzere Avrupa&#8217;ya öğrenci göndermiş, ders kitaplarının yazımı içinse Encümen-i Daniş adlı bilim akademisini kurmuş (1851). İlk öğretmen okulu ile Mülkiye&#8217;yi kuran da, İzmit kağıt fabrikasını açan da o olmuş. Adalet ve Milli Eğitim Bakanlıkları Abdülmecid zamanında kurulmuş. Zamanında Avrupa ile ticari ve mali ilişkiler artmış. Borç alınarak faydalı eserler meydana getirilmişse de, paranın birçoğu da saray ve köşklere harcanmış. Gureba ve Haseki hastaneleri açılmış. Kara ve Deniz Harp Okulları, Mecidiye adını taşıyan kışlaları ve Dolmabahçe Sarayı&#8217;nı yaptırmış. &#8220;İnönü Ansiklopedisi&#8221; 38 yaşında ölen bu Osmanlı padişahı hakkında şu olumlu hükmü veriyor: &#8220;Bazı kusurlu ve zayıf tarafları olduğu halde, uyanık ve hamiyetli devlet adamlarını kullanmak hususundaki yeteneği ile Abdülmecit&#8217;in saltanatı 19. yüzyılda Osmanlı Devleti&#8217;nin oldukça itibarlı bir devrini teşkil eder.&#8221; İtibarlı, öyle mi? Abdülmecid hakkında bu olumlu hükmün CHP&#8217;nin Tek Parti iktidarında, üstelik İnönü&#8217;nün izni alınmadan devlette kuşun uçmadığı bir zamanda verildiğini unutmayın. Görülüyor ki, Abdülmecid olmadan Cumhuriyet&#8217;e ve bugüne giden yolu belirlemek mümkün değil. Düşünün ki, Atatürk&#8217;ün okuduğu Harbiye&#8217;yi o &#8220;amca&#8221; açmış, ilk telgraf ve demiryolu hatlarını (telgraf okulu dahil) o kurdurmuş, bugün hâlâ devam eden süreli askerlik ve &#8220;kura&#8221; uygulamalarını başlatmış, yeni ticaret ve arazi kanunlarını çıkarmış, ilk bütçe onun zamanında yapılmış ve ilk kağıt para çıkarılmış, hatta Fossati&#8217;ye Ayasofya&#8217;nın tamirini de o yaptırmıştı. &#160; Kuba Mescidi Abdülmecid en çok döneminde israf ve sefahatin, Avrupa taklitçiliğinin arttığı için eleştirilir. Bu eleştiride Cevdet Paşa&#8217;nın yazdıklarının büyük payı var. Ancak unutmayalım ki, Cevdet Paşa da doğrudan Abdülmecid&#8217;i sorumlu tutmaz. Kâh &#8220;Mısır döküntüleri&#8221;ni, kâh devrin paşalarını, kâh saray kadınlarını suçlar ve Abdülmecid&#8217;in israfı önlemek için nasıl sert tedbirler aldığını, hatta saray kadınlarını tehdit ederek &#8220;Aklınızı başınıza toplamazsanız dövdürürüm&#8221; dediğini yazar. Abdülmecid&#8217;in iktidarı kuşkusuz sıkıntılı bir dönemdir; dış borç alınmak zorunda kalınması hayra alamet değil. Kuşkusuz kültür Avrupa&#8217;dan etkilenmiştir; Necip Fazıl&#8217;ın deyimiyle &#8220;piç mimari&#8221; yaygınlaşmıştı. Ve hiç kuşkusuz Tanzimat rüzgârı; kanunlardan giyim kuşama, Batı&#8217;dan medeniyet ithali için seferber olunmuştu. Ancak 22 yıllık uzun bir dönemi bu dar çerçeveye hapsetmemek lazım. Her evladına bir Batı müziği enstrümanı çalmayı öğretecek kadar Batı müziğinden hoşlanan padişah, aynı zamanda önemli bir hattattı. Yazdığı devasa levhaların birisi halen Bursa&#8217;da Ulucamii&#8217;nde. İlginç olan husus, Cumhuriyet devrinde tuğraların yasaklanmasını fırsat bilen bir gayretkeşin Abdülmecid&#8217;in levhadaki imzasının üzerini kapatmış olmasıdır. Son restorasyonda üzeri açılınca görüldü ki, levha Abdülmecid&#8217;e aittir. Abdülmecid&#8217;in bir özelliği de, Mekke&#8217;de Harem-i Şerif&#8217;i, Medine&#8217;de Ravza-i Mutahhara&#8217;yı tamir ettirmesi, Hırka-i Şerif&#8217;in bulunduğu yer ile Yahya Efendi türbesinin yanına birer cami yaptırmasıdır. Efendimiz&#8217;in (sas) hücre-i saadetinin tamirini yaptırıp çevresini düzenleten Abdülmecid&#8217;in tamir kitabesi üstüne tuğrası konulur ve bu bilgi, kulağına kadar gider. Bunu yapan kişiyi şöyle uyardığı rivayet edilir: &#8220;Benim adımın orada işi ne? Eğer ille de yazacak idiysen &#8216;günahkâr Abdülmecid&#8217; yazmalıydın.&#8221; Ve ille de tuğrasının asılması gerekiyorsa Efendimiz&#8217;in ayak ucuna asılmasını tembihler. Kuba Mescidi&#8217;nin kapısına koydurduğu çift tuğranın sırrına eğilerek vedalaşalım. Abdülmecid döneminde Kuba Mescidi tamir edilir ve kapısına klasik Osmanlı kitabelerinden birisi konulur. Ancak bir fark hemen dikkati çeker. Kitabede biri en üstte ve büyük, diğeri en altta ve küçük olmak üzere iki tuğra vardır. Normalde bir tuğra konulması gerekirken neden iki tuğra konulmuştur dersiniz? Uğur Derman hocadan dinleyelim cevabı: &#8220;Kuba Mescidi&#8217;nin bizzat İslam Peygamberi tarafından kurulmuş olduğu düşünülerek, Osmanlı&#8217;ya has bir incelik gösterilmiş ve zaman sanki Asr-ı Saadet imiş ve Mescid de sanki o ilk Kuba Mescidi imiş gibi üstüne mescidi yaptıran İslam Peygamberi adına bir tuğra konulmuş ve Osmanlı padişahının tuğrasına, Peygamber&#8217;e hürmeten anca kitabenin altında yer verilmiştir.&#8221; Belki de dünyada Resulullah (sas) adına yapılan tek tuğra bugün Kuba Mescidi&#8217;nin kapısında yok. Çünkü Abdülmecid&#8217;in bu inceliğini Suudiler buldozerlerle yıktırdı. Peki bu Abdülmecid niye anlatılmaz? 20 Kasım 2011, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/abdulmecidi-inonu-ansiklopedisi-bile-savunmustu/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Yunanlılar kimin adalarını satışa çıkarıyor?</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/yunanlilar-kimin-adalarini-satisa-cikariyor/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/yunanlilar-kimin-adalarini-satisa-cikariyor/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 30 Oct 2011 20:36:46 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[12 Adalar]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[Lozan Konferansı]]></category>
		<category><![CDATA[Yunanistan]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=4837</guid>

					<description><![CDATA[İçine girdiği borç sarmalından bir türlü çıkamayan Yunanistan&#8217;ın yetkilileri, bir süre önce garip bir açıklamayla Ege&#8217;deki adalarından bazılarını satışa çıkararak mali krizi atlatmayı düşündüklerini beyan etmişlerdi. &#8220;12 Ada&#8221; diye bilinen, Ege&#8217;deki kıyılarımızı bir ağ gibi sarmış bulunan adaların satılacak olması hakikaten rahatsız ediciydi. Neden rahatsız oldum? İki açıdan. Birincisi, İsmet Paşa&#8217;nın hem Başdelege olarak katıldığı Lozan&#8217;da 12 adanın alınması yönünde herhangi bir direnişte bulunmayışı, hem de Cumhurbaşkanlığı döneminde iki defa geri alma veya en azından bazı haklarımızı kabul ettirme fırsatı çıktığı halde onları elinin tersiyle itmiş olması yeterince yaralayıcıydı. İkincisi, bu adaları Yunanistan&#8217;a üçüncü şahıslar vermişti. &#8216;Yahu kimin malını kime veriyorsunuz?&#8217; diye soran da olmamış anlaşılan. Diyeceksiniz ki, &#8216;Biz vermedik ama bunca zaman sonra bunun derdini sürmek sana mı düştü?&#8217; Evet, bana, bize, hepimize düşüyor bu davanın izini sürmek ve geçmişin hesabını sormak. Hafızamızı kayıplarımız konusunda canlı tutmanın, en azından bugün sahip olduklarımızın kıymetini bilme noktasında bir bilinç uyanışını sağlama potansiyeline sahip olduğuna inanıyorum. Bundan 100 yıl önce İtalyanlar Trablusgarb&#8217;a hücum etmişler ve bizi barışa zorlamak için Rodos ve 12 Ada&#8217;yı işgal etmişler, &#8216;Trablusgarb&#8217;da direnmekten vazgeçip askerinizi çekerseniz biz de adaları boşaltırız&#8217; şantajını yapmışlardı. Sonuçta 1912 Ekim&#8217;inde Lozan&#8217;ın iskelesi olan Uşi&#8217;de İtalyanlarla anlaştık, 2. madde gereği biz askerimizi çekecektik, İtalyanlar da adaları boşaltacaklardı. Gelin görün ki, bu sırada Balkan Savaşı çıkmıştı. Yunan donanması 12 Ada&#8217;yı işgale hazırlanıyordu. Sırf bu yüzden adaları boşaltmak üzere olan İtalyanlara, &#8216;Hiç değilse savaş sonuna kadar kalın&#8217; dedik. Zaten 1914&#8217;te 1. Dünya Savaşı&#8217;na girince İtalyanlarla düşman olduk, böylece 12 Ada kâğıt üzerinde bize ait görünmesine rağmen İtalyan işgalinde kalmaya devam etti. 2. Dünya Savaşı&#8217;nda İtalyanların hem Libya&#8217;dan, hem de adalardan çekilme kararı alıncaya kadar bu böyle gitti. İşte 1942&#8217;den sonraki süreçte fırsatları layıkıyla değerlendirebilseydik, belki hepsi üzerinde değil ama bazı adaların alınması veya adalar üzerinde haklarımızın tanınması mümkün olabilecekti. Bu fırsatların nasıl kaçırıldığını dönemin tanıklarından öğreniyoruz. İlk olarak eski Dışişleri bakanlarımızdan Feridun Cemal Erkin&#8217;e başvuralım. 1946&#8217;da Paris&#8217;te toplanan savaşın galipleri, yenik İtalya ile barış antlaşmasının şartlarını görüşmektedirler. O tarihte Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreterliği görevini yürüten Erkin, hükümete başvurarak konferansın 12 Ada&#8217;nın kaderini tayin işini görüşeceğini, görüşmelere katılma girişiminde bulunmak için izin istediğini bildirmiştir. Hükümet Cumhurbaşkanı İnönü&#8217;nün başkanlığında toplanmış ve kararını şöyle bildirmişti: &#8220;2. Dünya Savaşı dışında kalmış olmaklığımız dolayısıyla savaşın ganimetlerinden pay almak hakkımız yoktur. Konferansa başvurulmayacaktır.&#8221; (Milliyet, 28 Temmuz 1976) adalara mendil sallayan kim? ABD&#8217;nin Ankara Büyükelçisi Edwin Wilson&#8217;la görüşen Erkin, ona, konferansta Yunanistan&#8217;ın tarafını tutarak Türkiye&#8217;nin haklarını görmezden gelmelerinin haksızlık olacağını bildirmiş ve adaların aslında Türkiye&#8217;ye ait olduğunu, Anadolu&#8217;ya en yakın olanlarının bize verilmesi gerektiğini söylemiştir. Wilson, bu sözler karşısında sessizliği yeğlemiş olmasına rağmen Erkin aynı görüşleri bu defa İngiliz Büyükelçisi Sir David Kelly&#8217;ye aktarmış, o da durumu Dışişleri Bakanı&#8217;yla görüşeceğini bildirmiştir. Sonuçta 12 Ada, nüfusun çoğunluğu Rum olduğu gerekçesiyle ve silahsızlandırmak şartıyla Yunanistan&#8217;a bol keseden ihsan edilmiştir. Böylece Yunanlılar tek kurşun atmadan, hiçbir zaman kendilerinin olmayan adalara bağdaş kurup bugüne kadar gelebildiler. Yalnız Erkin&#8217;in dikkatini çeken bir nokta önemlidir. Eğer bir yerde çoğunluk olmak orada hak sahibi olmak demekse bu niçin bizim lehimize uygulanmaz? Mesela Batı Trakya&#8217;da çoğunluk Müslüman Türklere aittir. O tarihte Yunanistan&#8217;ın bu sebeple adalara sahip olması halinde bizim de Batı Trakya&#8217;da hakkımız doğacağını bir mütekabiliyet ilişkisi kurarak savunacak çapta bir Dışişleri kadromuz olsaydı bazı haklar kazanılması mümkündü. Ancak olayın bir başka yönünü, eski Dışişleri bakanlarımızdan İhsan Sabri Çağlayangil açıklamıştır. Cüneyt Arcayürek&#8217;in yaptığı bir söyleşide Çağlayangil, 12 Ada ile ilgili son derece çarpıcı bir bilgiye yer vermiştir. Buna göre, &#8220;İngiltere, adalar konusunda Paris Konferansı hazırlanırken Ankara elçisi eliyle Türk hükümetine bu konferansa katılmasını bildirmiştir. Dışişleri Bakanlığı Arşivi&#8217;nde gördüğüm belgeye göre Türk hükümeti bu teklife cevap vermemiştir. Daha sonra İngiliz elçisi, bir teşebbüs daha yapmış, bu adalarda Türklerin de oturduğunu, hiç değilse bu açıdan konferansta Türkiye&#8217;nin de bulunmasını uygun gördüklerini söylemiştir. Hatta bu konferansa katılmamayı arzu ettiğimize göre hiç değilse bir gözlemci bulundurmamızı telkin etmiştir. Bu da uygun görülmemiş olmalı ki, hiçbir hareket yapılmamıştır.&#8221; (Hürriyet, 11 Kasım 1972) Ancak Arcayürek&#8217;in Tek Parti döneminin kokmaz bulaşmaz Cumhurbaşkanı İnönü&#8217;nün bu politikasını deşifre etme çabası bir adım daha ileri gider ve o tarihte sağ olan Celal Bayar&#8217;a bilgisi olup olmadığını sorar. Bayar da, 1950&#8217;de Çankaya Köşkü&#8217;ne çıktığı zaman çekmecelerden birinde eski yazıyla bir belge gördüğünü, okuyunca bunun İnönü ile Başbakan Şükrü Saraçoğlu arasında geçen bir yazışma olduğunu öğrendiğini söyler. Bu belgede Saraçoğlu, Alman gizli servislerinin Adaları bizim işgal etmemiz yönündeki telkinlerinden söz etmekte ve İnönü&#8217;den ne yapılması gerektiğine dair cevap beklemektedir. O sırada bir yurt gezisinde bulunan İnönü ise Almanların bu tekliflerinin reddedilmesini Başbakan&#8217;a bildirmektedir. Bayar millî bir mesele olduğu için bu belgeyi hiç açıklamamış, ancak bir seçim kampanyasında kendisine hücum edince İnönü&#8217;ye, &#8220;Adalara mendil sallayan kim?&#8221; diyerek anlayacağı lisanla hitap etmişti. İnönü meseleyi hemencecik anlamış ve olayın üzerini kapatmıştır. Şimdi &#8220;Cumhuriyet&#8221;te yazan Arcayürek o yazı dizisini şu sözlerle noktalamış: &#8220;Gerçek odur ki, adalar meselesi savaş içinde ve savaş sonrası Türkiye&#8217;nin lehine uygun gelişmeler göstermiş ve bunlar değerlendirilememiştir.&#8221; Yunanistan işte şimdi o biraz da bizim ihsan ettiğimiz adaları satılığa çıkarıyor. 30 Ekim 2011]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/yunanlilar-kimin-adalarini-satisa-cikariyor/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>2</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Gençliğe Hitabe&#8217;yi İnönü mü yazmıştı?</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/genclige-hitabeyi-inonu-mu-yazmisti/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/genclige-hitabeyi-inonu-mu-yazmisti/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 23 Oct 2011 06:30:34 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Gençliğe Hitabe]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=4831</guid>

					<description><![CDATA[Her adım başı bir sürprizin beni beklediğini bilerek yürüyorum tarihin engebeli yollarında. Ve tarih okurken şaşırmayanlara hayret ediyorum. Bu derece sürprizi bol bir alan zor bulunur zira.  Gazeteci Oral Çalışlar 12 Eylül&#8217;den sonra girdiği hapishanede yaşadıklarını yazdığı &#8220;Liderler Hapishanesi&#8221; adlı kitabında (1986) kendisi de içeride olan Bülent Ecevit&#8217;le yaptığı bir konuşmayı aktarırken ilginç bir bilgi kırıntısını gözler önüne serer. Buna göre Ecevit, Çalışlar&#8217;a, &#8220;Nutuk&#8221;un sonunda yer alan ve halen resmi kurumlarımızın duvarlarını süsleyen Gençliğe Hitabe&#8217;yi İsmet İnönü&#8217;nün kaleme aldığını, bizzat İnönü&#8217;nün ağzından aktarmıştır. Atatürk, &#8220;Nutuk&#8221; metnini tamamladıktan sonra yakın arkadaşı İnönü&#8217;ye okuyup fikirlerini söylemesi için verir. İnönü de okur ve der ki: &#8220;Paşam, çok güzel, ancak sonunu gençliğe hitap ederek bitirmek sanırım faydalı olur&#8221;. Bunun üzerine Atatürk &#8220;O zaman sen yaz&#8221; der ve ardından İnönü, Gençliğe Hitabe&#8217;yi kaleme alır. Bunu eski Milli Eğitim bakanlarından Necdet Uğur da biliyormuş. İşin ilginç tarafı, Oral Çalışlar&#8217;ın kitabı hem Ecevit&#8217;in hem de Uğur&#8217;un sağlığında yayınlanmış ve herhangi bir yalanlama gelmemiştir. Tabii ki bu bilgi tek başına Gençliğe Hitabe&#8217;yi İnönü&#8217;nün yazdığını ispatlamaz ama en azından bir tartışma başlangıcıdır, hukuk deyimiyle, delil başlangıcı. Buradan yola çıkarak tarihçilerin alacakları uzun bir yol vardır. Keza çocukluğumda hâlâ okul duvarlarında asılı duran Türklerin dünyaya yayılmalarını anlatan haritayı da bir okul ziyaretinde sınıftan çıkışta Atatürk&#8217;ün kendi eliyle çizdiğini ve sonra da kimse değiştirmeye cesaret edemediği için aynen kaldığını bir hatırattan öğrenmekteyiz. Gerçi sonradan göçler yoluyla Türk ırkının dünyaya medeniyet götürdüğü görüşünden de vazgeçildi ama bu motif okullar kanalından toplumsal hafızaya bir kez kazınmış oldu. 1935&#8217;te İngiliz ve Fransızların baskısı altında içine girilen ırkçı eğilimden hızla uzaklaşılmış olduğunu belirtelim. Ancak 1930, Türkiye&#8217;de yaşayan diğer ırkların dışlandığı ve Türklerin ırkî özelliklerinin abartıldığı dönemin başlangıç yılı olarak hatırlanacaktır. Nitekim aynı yıl, Adalet Bakanı Mahmut Esat Bozkurt, ünlü Ödemiş nutkunda şu korkunç ifadeyi kullanacaktı: &#8220;Benim fikrim, kanaatım şudur ki, dost da, düşman da, dağ da bilsin ki bu memleketin efendisi Türk&#8217;tür. Öz Türk olmayanların Türk vatanında bir hakkı vardır, o da hizmetçi olmaktır, köle olmaktır.&#8221; (Milliyet, 19 Eylül 1930) Bunlar inkâr kabul etmez, kategorik ifadelerdir ve yalnız Bozkurt değil, aynı zamanda Başbakan İsmet İnönü de 1926 yılı Kasım ayında benzer bir ifadenin altına imza atmıştır. Türk Ocakları Kurultayı&#8217;nda konuşan İnönü&#8217;nün keskin sirke mahiyetindeki sözleri şöyledir: &#8220;Vazifemiz, Türk vatanı içinde Türk olmayanları behemahal Türk yapmaktır. Türklere ve Türklüğe muhalefet edecek anâsırı [etnik unsurları] kesip atacağız. Ülkeye hizmet edeceklerde her şeyin üzerinde aradığımız, Türk olmalarıdır.&#8221; Bugün acısını hep beraber çektiğimiz olayların kökeninde biraz da bu sakat ve katı anlayışın yattığını bilmemiz lazım. *** Osmanlı coğrafi bölgeleri nasıl ayırdı? 1931-1932 yılları dil ve tarih konusunda çalışmaların yoğunlaştığı yıllardır. Türk dil ve tarih tezleri bu yıllarda gelişip olgunlaştırıldı. Ancak coğrafya çalışmaları için bir 10 yıl daha beklemek gerekecektir. İlk Coğrafya Kongresi&#8217;nin 1941 yılında gerçekleştirilebilmiş olması, coğrafyanın, daha doğrusu vatan kavramının şekillenmesinin Cumhuriyet yöneticilerinin zihinlerinde biraz zaman aldığını gösteriyor. O güne kadar ihmal edilen ve şimdilerde yeniden tartışılan Türkiye&#8217;nin bölgelere ayrılması konusu da bu kongrenin ana gündem maddeleri arasındadır. Coğrafya Kongresi&#8217;nde İbrahim Akyol, Besim Darkot, Herbert Louis ve H. Sadi Selen adlı profesörlerin teklifiyle Türkiye 7 coğrafi bölgeye ayrılır. Buna göre denizlere doğru açılan cepheler komşu denizlere göre, iç kısımlar ise Anadolu&#8217;nun yönlerine göre adlandırılmıştır. Yani bölümlendirmede fiziki coğrafya esas alınmıştır. Daha önce Faik Sabri Duran&#8217;ın 1938 tarihli bölümlendirmesinde bütün Doğu ve Güneydoğu Anadolu&#8217;nun &#8220;Şark Yaylası&#8221;, Orta Anadolu&#8217;nun ise &#8220;Merkez Yaylası&#8221; olarak adlandırılması gibi aykırı örneklere rastlanıyor, coğrafyacılar arasında bir birlik kurulamıyordu. İlk defa 1941 Coğrafya Kongresi&#8217;ndedir ki, bugün bildiğimiz bölgelerin belirlendiğini biliyoruz. (Geniş bilgi için bkz. Sezgi Durgun, &#8220;Memalik-i Şahane&#8217;den Vatan&#8217;a&#8221;, İletişim: 2011, s. 223 vd.) Ancak bu bölgelerin sınırlarının çizilmesine itiraz eden uzmanların bulunduğunu da unutmamak lazım. Mesela Cevad Gürsoy adlı coğrafyacı, 1957 yılında yazdığı makalede Karadeniz Bölgesi ile Doğu Anadolu bölgeleri arasındaki sınırın yanlış çizildiğini iddia etmiş, Orta ve Batı Karadeniz sınırlarının da hatalı olduğunu savunmuştur. Ayrıca Akdeniz ile Güneydoğu Anadolu&#8217;yu ayıran sınırın hatalı olduğunu, bu sınırın Fırat nehrine kadar uzatılmasının uygun olduğunu, bu nedenle Gaziantep platosunun da Akdeniz bölgesine dahil edilmesi gerektiğini savunmuştur. Biraz da çocukluğumun bir kısmını geçirdiğim için ilgimi çeken Gaziantep hakkında söylediklerini sizinle paylaşmak istiyorum: &#8220;Beşeri ve iktisadi coğrafya bakımından Gaziantep ve çevresi, Akdeniz mıntıkasıyla ve özellikle Adana bölgesiyle yakından alakadardır. Adana ve Hatay çevrelerinin, Türkiye ortalamasının üstünde yoğunluk gösteren sık nüfuslu sahası, oldukça kütlevi bir vaziyette Fırat&#8217;a doğru uzanmaktadır. Gaziantep çevresi, Gâvur Dağı&#8217;nın kuzeydoğuya doğru devam eden yoğunluk sahasıyla irtibat halindedir. Bundan başka Gaziantep platosu, Fırat&#8217;ın doğusundaki sahalara nazaran bol yağışlarıyla Akdeniz mıntıkasına daha fazla yakınlık göstermektedir.&#8221; Hakikaten de Gaziantep neden Güneydoğu Anadolu bölgesindedir? Bunun fiziki coğrafya açısından tatminkâr bir açıklaması yoktur. Oysa bu mesele, Osmanlı&#8217;da &#8220;Cezire-i Ulyâ&#8221; denilerek ve Fırat&#8217;a kadarki bölge Akdeniz bölgesi içine alınarak çoktan halledilmişti. Yani Osmanlı&#8217;yı taklit etsek mesele kalmayacaktı. Ancak akla gelen ilk ihtimal, Cumhuriyet&#8217;i kuranların yalnız fiziki değil, beşeri ve ırkî bir coğrafi bölümlendirme de yaptıkları şeklindedir. Muhtemelen Gaziantep&#8217;teki Kürt nüfusu, bu şehri Akdeniz&#8217;de değil, Güneydoğu Anadolu&#8217;da görmemizin esas sebebini teşkil etmektedir. Bir zamanlar &#8216;Haritalar nasıl yalan söyler?&#8217; diye sormuştum. Sezgi Durgun&#8217;un sözünü ettiğim kitabını okuduktan sonra &#8216;Coğrafyacılar nasıl yalan söyler?&#8217; diye sormamız gerektiğini düşünüyorum. 23 Ekim 2011, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/genclige-hitabeyi-inonu-mu-yazmisti/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>2</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İşte İnönü&#8217;nün Atatürk&#8217;ü çarpıttığının belgesi</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/iste-inonunun-ataturku-carpittiginin-belgesi/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/iste-inonunun-ataturku-carpittiginin-belgesi/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sat, 13 Aug 2011 23:30:35 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Atatürk]]></category>
		<category><![CDATA[CHP]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü Gerçeği]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=4605</guid>

					<description><![CDATA[&#160; Eski gazeteleri gözden geçirmek kadar zevkli ve aynı oranda şaşırtıcı pek az şey vardır bu dünyada. Tabii bana göre. Geçenlerde sahaflardan yine bir tomar eski gazete satın aldım ve günlerce sararmış sayfaların arasında dolaştım durdum. Her zaman olduğu gibi şaşırdığım ve üzerinde düşündüğüm nice haberle karşılaştım. İşte onlardan birisi: Atatürk’ün 22 yıl muhafızlığını yapmış olan 85 yaşındaki Başçavuş Tahsin Cinoğlu, Milli Savunma Bakanlığı’ndan kendisine tahsis edilecek maaşı ve İstiklal Madalyası’nı beklemektedir. Günaydın gazetesinin 10 Kasım 1969 tarihli nüshasında yer alan haberde Atatürk’ün korumasının Bektaşi dedeleri gibi upuzun sakalıyla çekilmiş hiç de iç açıcı olmayan bir fotoğrafına da yer verilmiş. Düşünün, Cumhuriyet kurulalı 46 yıl, Atatürk öleli 31 yıl olmuş ama Atatürk’ün tam 22 yıl boyunca korumalığını yapmış olan bir emekli askere henüz maaş bağlanmamış, onu bırakın, İstiklal Madalyası dahi verilmemiş. Görüldüğü gibi İstiklal Madalyası’nı alanların hepsi onu hak etmedikleri gibi, Tahsin Cinoğlu gibi alamayan binlerce hak sahibi de beklemedeydi. Verilmeyenlerin mutlaka CHP ile veya yeni rejimle bir sorunları olduğunu düşünüyorum. Vaktiyle öğrenciyken evinde kaldığım bir Hafız Amca vardı, İstiklal Savaşı’na katılmıştı ama İstiklal Madalyası almak ne kelime, karakolda başına sopayla vurulmak suretiyle gözleri kör edilmiş, böyle ödüllendirilmişti. Madalyayı Tek Parti döneminde istediklerine vermişler, istemediklerine vermemişler, bu açık. Bunu sonuna kadar tartışmaya varım. Ancak CHP ve İnönü’nün, devirler değiştikçe nasıl çark ettiklerine ve ellerine imkân geçtiğinde tarihi nasıl çarpıttıklarına dair bazı örnekler vermek burada daha önemli görünüyor bana. Malum, Atatürk’ün cenaze namazı Dolmabahçe Saray’nda gizli saklı kılınmıştır. Niyet “Allah için namaza, meyyit için duaya…” şeklinde Hafız Yaşar Okur tarafından getirilmiş (nedense niyet metninde yer alan “Resulullah için salavata” kısmını atlamıştır, hatıralarında kendisi söylüyor), iftitah tekbirini ise Şerefeddin Yaltkaya “Allahu Ekber” yerine “Tanrı Uludur” diye almıştır. Küçük bir grup kılmıştır cenaze namazını ve bir tek kare dahi fotoğrafının çekilmesine izin verilmemiştir.[1] Nedendir bu gizlilik peki? Ve nedendir her Müslüman gibi Atatürk’ün de cenazesinin camiden kaldırılmasına karşı çıkma, törende hiçbir dinî sembole yer vermeme tavrı. Nihayet 1953’de Anıtkabir’de toprağa verilirken kardeşi Makbule Atadan’ın tabuta Arapça bir dua koymak istemesi karşısında “O bunu istemezdi, Atatürk bize darılır” diye geri çevrilmesinin anlamı nedir? Atatürk’ün cenaze törenini ‘din-siz’, yani dinî unsurlara yer vermeden icra ettirenler, acaba kendi cenazelerinde nasıl davrandılar? diye insan merak ediyor değil mi? Dönemin Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak Eyüpsultan’daki son yolculuğuna tekbirlerle ve tarikatdaşlarının zikirleriyle uğurlanmıştı (Nisan 1950). Zamanın Başbakanı Celal Bayar Müslümana yakışır bir törenle doğduğu köy olan Umurbey’de toprağa verilmişti (1986). Keza zamanın Cumhurbaşkanı İnönü’nün cenazesi de tam bir Müslüman cenazesi gibi kaldırılmıştı (1973). Hem de çok ilginç ayrıntılarla bezeli bir cenazedir onunkisi. Anlatmam lazım mutlaka. CHP’liler kadar olmayanların da bilmesi gereken bu derin ayrıntıları 29 Aralık 1973 tarihli Hürriyet gazetesinden beraberce okuyalım: Kurtuluş Savaşı Kahramanı İsmet İnönü’nün ruhunu taziz için Kurban Bayramı’ndan bir gün önce (3 Ocak Perşembe günü) mevlit okutturulacağı, aile yakınlarından biri tarafından ifade edilmiştir. İnönü’nün [cenazesinin] yıkanması işlemi, Pembe Köşk’teki banyoda ve Ankara Müftüsü’nün nezaretinde yapılmıştır. Yıkama işlemini tamamlayan iki imama aile yakınlarından biri yardım etmiş, bu sırada iki oğlu (Ömer ile Erdal) babalarının vücuduna birer tas su dökmüşlerdir. Yıkama işlemi bittikten sonra, vefatından sonra alınmış bir kefene sarılmak istenince, eşi Mevhibe İnönü müdahale etmiş ve kendi sandığından çıkardığı “Hasa”[2] denilen bir kumaştan yapılmış kefenin kullanılmasını istemiştir. Haber şöyle devam ediyor: Bayan İnönü ayrıca, yine sandıktan çıkardığı, üzeri sim ile “Lâ ilâhe illallah Muhammeden Resulullah” yazılı 1,5 karış eninde yeşil satenin, İnönü’nün göğsü üstüne konulmasını istemiştir. Burada dikkat çekmek istediğim husus, Cumhuriyet’in ikinci kurucusu (“İkinci Adam”) İsmet İnönü normal bir Müslüman gibi gömüldüğü halde, ilk kurucusu (“Tek Adam”) Atatürk neden bundan mahrum edilmiştir? sorusudur. Arkadaşları dinî vecibelerine uygun bir şekilde defnedildiği halde Atatürk’ün suçu günahı neydi? ‘Beni ‘Müslüman gibi gömmeyin’ diye bir vasiyeti mi vardı yoksa bilmediğimiz? Varsa açıklasınlar da bilelim. Yoksa bu şekilde gömülmesinin bir açıklaması olmalı değil midir? Hem sonra Makbule Hanım’ın tabuta dua koyma isteği reddedilirken Mevhibe Hanım’ınki neden normal karşılanmıştır? Aradan 35 yıl mı geçti? Yani zamanla işler değişti diyorsanız, o zaman Atatürk 1938’de değil de, 1958’de ölse farklı şekilde gömülecekti mi demek istiyorsunuz? (Bu arada 10 Kasım 1953’deki törende de, aynı tarihte açılan Anıtkabir’de de herhangi bir dinî sembole yer verilmeyişi, Demokrat Partililerin de bu konuda CHP’lilerden pek de farklı düşünmediklerini veya düşünemediklerini akla getiriyor.) Dahası, İnönü uzun siyasî hayatında din konusunda çok zigzaklı bir yol izlemişti. Mesela türbeleri kapatan kanunu Başbakanlığı döneminde çıkarmış ama Cumhurbaşkanlığı döneminde yasağı kaldıran imzayı da kendisi atmıştı. 1950 seçimlerinden önce apar topar açılan türbeler sayesinde Demokratlara gidecek “Müslüman” oylarını avlama hesapları yapmıştı besbelli ama tutmadı. Arapça ezanın yasaklanışı Başbakanlığına, kanunla yasaklanışı ise Cumhurbaşkanlığına rastlar. 1950’de Arapça ezan yasağının kaldırılmasına karşı çıkmayan da, 1965 yılında bir meydan konuşmasında ezan okununca susup huşu içinde(!) dinleyen de, bir zamanlar kapatmış olduğu Mevlana’nın türbesine gidip yaptığı konuşmada neredeyse ‘Biz Cumhuriyet fikrini Mevlana’dan ilham aldık’ demeye getiren de İnönü’dür.[3] Oysa yıllar önce ezan okunurken susan ve iki elini kavuşturarak sonuna kadar dinleyen Adnan Menderes’i, dini siyasete alet etmekle suçlayan da Paşamızın kendisiydi. Atatürk’ü istediği kılığa büründüren ve ne yalan söylemeli, kendisini öne çıkarttırmak için çarpıtan İnönü’nün böyle bir kurnazlığı daha hayattayken yüzüne vurulmuşsa da, cevap verememişti. Kendi anlatımına göre İsmet Paşa, Mustafa Kemal’le 1916’da Kafkas cephesinde tanışmıştır. Kendisi 2. Ordu’nun Kurmay Başkanıyken başlarına Mustafa Kemal atanır. Ordunun durumunu sorar. O da 2 saat boyunca anlatır ve bir taarruz teklifinde bulunur. Mustafa Kemal de bayılır buna. İnönü’ye göre Atatürk’ün kendisine duyduğu güven ta oradan gelirmiş vs. 10 Kasım 1965 tarihinde Cumhuriyet gazetesinden Sait Terzioğlu’na verdiği mülakatta şöyle demiştir: Yeni kumandanımız Mustafa Kemal Paşa’yı bir akşam karargâhta karşıladık. Kısa bir tanışmadan sonra hemen çalışmağa başladık. Ben Erkânı Harp Reisi [kurmay başkanı] olarak ordunun umumi durumunu anlattım. O hiç nefes almadan Erk^nı Harp Reisinin [anlayın canım, İnönü’nün] genel durumunu inceliyordu. (…) Görüşlerim, orduya verilmesi gereken yeni genel durumun teklifi ile bitiyordu. (…) Bu konuşmamız iki saat kadar sürdü. Mustafa Kemal Paşa kısa bir konuşmadan sonra vaziyeti tamamiyle kavramış olduğunu söyleyerek ordu hakkındaki tekliflerimi ayniyle kabul ettiğini bildirdi. Ve hemen tatbike geçilmek lâzım olduğunu ilâve etti. O zamana kadar ordu içinde ve İstanbul’la olan görüş farklarımızın birden ortadan kalkması ve hemen tatbika geçilmesinde yeni kumandana mübalağalı bir tesir yaptığım endişesi bende uyandı. Ve kendisine kesin kararını derhal vermemesini, ertesi gününü beklememizi rica ettim. (…) Bundan sonra vazife münasebetlerimiz her gün aramızda daha güvenilir, daha samimi karakterini arttırarak devam etmiştir.[5] Bu satırlardan Atatürk’ü kendisinin yönlendirdiğini, hatta o kadar ki, onu aşırı yönlendirdiği için endişeye kapıldığını öğreniyoruz İnönü’nün. Bu ‘korumacı’ tavrı, bütün hatıralarında görmek mümkün. Gazeteci Sabiha Deren, Meydan dergisinde sağ olan İnönü’ye, keza sağ olan eski Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras’ın ağzından cevap verir. Aras, bir gün Atatürk’ün kendisine İnönü’yle tanıştıkları anı şöyle anlattığını aktarır (özetliyorum): Tevfik Rüştü, diye başlıyor; ben İsmet’i ilkin Kafkas cephesinde tanıdım. İzzet Paşa’nın yerine tayin edildiğim kumandanlığın Erkânı Harp Reisi idi. İşe başlar başlamaz onu karşıma aldım ve birliklerin kış için yerleşme planlarının ne olduğunu sordum. Planı İzzet Paşa ile birlikte hazırlamış olduklarını ilave ederek anlattı. ‘Ben bu fikirde değilim’ dedim. Hayret etmiş göründü. Anlattım fikrimi. Daha geri hatlara çekilmek lâzımdı. Düşmanın burnu dibinde mevzilenmenin büyük tehlikeleri olabilirdi. İsmet ısrar diyordu. Belli ki plan İzzet Paşa’dan çok onun düşüncelerine tercümandı. Kararımım kat’i olarak tekrarladım. ‘Öyleyse yapacağımız bu değişikliği İstanbul’a bildirmek lazım’ dedi. ‘Neden? [diye sordum] ‘Sonra mesul olursunuz’ diye de ikaz etti. ‘İsmet Bey’ dedim, ‘ben bu ordunun kumandanıyım, kararımı alır, tatbik ederim. Beğenmezse İstanbul bana sorar. Ama şimdi benim onlara soracak bir şeyim yok.’ Anladı, selam verdi, çekildi. Yalnız kalınca ordunun yeni mevzilenme planı üzerinde çalışmaya koyuldu. Aradan ne kadar zaman geçti bilmiyorum. Kapı vuruldu. Baktım İsmet! ‘Hayrola’ dedim. Geldi, selam verdi ve: &#8211;          Paşam, dedi; müsaade ederseniz yeni mevzilenme vaziyetimizi sizin fikrinize göre ben planlayayım. Güzel bir hareketti bu. Benim fikrimde değildi. Çok farklı düşünüyor, hatta benim dediğim yapılırsa felaket olabilir ve mesuliyet gelebilir diye endişe besliyordu. Ve bunlara rağmen kumandan emrini yerine getirmeye hazır olduğunu bildiriyordu. Bir askerden de bu beklenirdi. Biraz isteksiz, ama çaresiz ‘hay hay’ dedim. Gitti, o gece sabaha kadar çalıştığını gördüm. Yeni mevzilenme planı ertesi sabah masamın üzerindeydi, tetkik ettim Tevfik Rüştü, ve mükemmel olduğunu gördüm. Doğrusu kendi fikrimi ben bile bu derece mükemmel planlayamazdım. Atatürk bir an durmuş ve ilave etmiştir: ‘İsmet’e dikkat etmek lazım Tevfik Rüştü, zira o inanmadığını bile mükemmel surette planlar ve tatbik de eder.’[5] Bu alıntıdan iki gerçek göz kırpıyor yakın tarihimize: 1) “İnönü tarihi” diye bir tarih vardır ve İnönü uzun iktidarı süresince Atatürk’ü de kendisine uydurmuştur. 2) ‘İnanmadığını bile mükemmelen yapabilir oluşu’, tam bir tiyatrocu ustalığını gerektirir ve Harf devriminde olduğu gibi inanmadığı halde katılmış ve o günden Arap harflerini kullanmamıştır. Hatta bir seferinde Osmanlıca not aldığını gördüğü Atatürk’e bile çıkıştığını anlatırlar. Üçüncü şıkkı hemen ilave edeyim: ‘Neden İnönü üzerinde bu kadar ısrarla duruyorsunuz?’ sorusunun sahiplerine gülümseyerek mukabele ediyorum. [1] Atatürk’ün cenaze töreni ve cenaze namazıyla ilgili ayrıntılar için benim Korku Duvarını Yıkmak adlı kitabımda bulunabilir (İstanbul 2009, Timaş Yayınları, s. 93-106). Keza Fevzi Çakmak’ın cenaze töreniyle ilgili ayrıntılar da aynı kitapta yer almaktadır (s. 139-146). [2] “Hasa, Irak’ta bir livanın adıdır. Galat olarak “Lehsa” suretinde de kullanılırdı.” Mehmet Zeki Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, cilt I, İstanbul 1946, Milli Eğitim Basımevi, s. 751. Muhtemelen burada dokunan bir kumaştan yapılmıştı kefen. [3] Sabiha Deren, “İnönü imana geldi”, Meydan, 13 Temmuz 1965. [4] Aktaran: Sabiha Deren, “Daha önce anlatan oldu Paşam”, Meydan, 16 Kasım 1965, s. 14. İsmet İnönü, Abdi İpekçi’ye verdiği mülakatta ise o tarihte Mustafa Kemal’in henüz general olmadığını söylemiştir ki, doğrusu da budur. Bkz. Abdi İpekçi, İnönü Atatürk’ü Anlatıyor, İstanbul 1981, Cem Yayınevi, s. 11. [5] Sabiha Deren, “Daha önce anlatan oldu Paşam”, Meydan, 16 Kasım 1965, s. 14. 14 Ağustos 2011, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/iste-inonunun-ataturku-carpittiginin-belgesi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>3</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Lozan&#8217;ın gerçek kahramanı kimdi?</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/lozanin-gercek-kahramani-kimdi/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/lozanin-gercek-kahramani-kimdi/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 31 Jul 2011 05:08:19 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[Lozan Antlaşması]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=4586</guid>

					<description><![CDATA[CHP, Başbakan&#8217;ın Lozan&#8217;ı anarken İnönü&#8217;den söz etmemesine karşı sert bir bildiri yayınlamış. CHP&#8217;ye göre İnönü&#8217;yü anmamak kendi tarihine ihanet etmekmiş. Asıl beni bu yazıyı yazmaya sevk eden, İnönü&#8217;nün adının anılmamasını vatana ihanetle eş tutmaları oldu. Lozan&#8217;da gerçekte kimin kazandığı, aradan geçen 88 yıla rağmen aydınlatılabilmiş değil. Sebebi basit: İçeride kesif bir propaganda bulutu kol geziyor: Bir yanda &#8220;Lozan zaferi&#8221;nin mimarı İsmet Paşa, alabileceğinin hepsini aldı, Lozan Sarayı&#8217;nın camlarını gür sesiyle titretti, yedi düveli dize getirdi cinsinden yağcılıklar. Dışarıda yazılanlara karşı da ya taştan bir duvar ya da &#8216;Zaten emperyalistler başka ne yazacaktı ki&#8217; sızlanmaları. Belge deseniz, görüşmelerin en kritik olanları kapalı kapılar ardında cereyan etmiş, dolayısıyla mahrem bilgiler hemen hemen yok gibi (Rıza Nur&#8217;unkiler hariç). Affedersiniz ama Lozan eğer onur duyulacak bir &#8220;zafer&#8221; idiyse her anının şerefle belgelenmesi gerekmez miydi? Öyle de, elde İsmet Paşa&#8217;nın muğlak Türkçesiyle gevelediklerinden öte bir şey yok. Mecliste yapılan 14 muhalif konuşmada bazı ipuçları seziliyor ama onların da danışıklı dövüş kabilinden -yani dostlar müzakerede görsünler hesabı- çıkışlar olduğunu bir parça iz&#8217;anı olan hemen anlar. O zaman hakikat nasıl ortaya çıkacak? İşin tuhafı, eğer bir zafer varsa, mantıken bir kaybeden de olmalıdır. Peki Lozan&#8217;da kim kaybetmiştir? İngiltere mi? Lord Curzon&#8217;un Londra&#8217;da İngiltere&#8217;nin kaybettiği itibarı geri getiren adam olarak karşılandığını biliyoruz. Yunanistan mı? Venizelos&#8217;un tek kuruş tazminat ödemeden, üstelik adaları ve Batı Trakya&#8217;yı nasıl ustalıkla sınırları içinde tutabildiğini, savaşı kaybeden Yunanistan&#8217;ı en az zararla kurtardığını biliyoruz. Fransa mı? Belki Fransa kapitülasyonlar açısından kayıpları oynamış denilebilir ama o da geçici güney sınırlarını kalıcı hale getirip Sancak (İskenderun-Antakya) bölgesini elde tutabilmişti. Soruyu tekrarlıyorum: Lozan&#8217;da kim kaybetmiştir? Fedakârlığı kim yapmıştır? Geri adımı kim atmıştır? İngiltere, Fransa, İtalya ve Yunanistan kaybetmediğine göre bir kaybeden olmalıdır ve acıdır ama bu, Türk tarafıdır. Bunu ben söylemiyorum. Tutanaklara göre İsmet Paşa şöyle söylüyor: &#8220;Başka milletleri memnun etmek için savunma araçlarından vazgeçen Türkiye&#8217;yi tarihin nasıl yargılayacağını bilmiyorum. Askerden tecrit adı altında kabul ettiğimiz fedakârlıkların, hakiki dokunulmazlığımızı ağır surette baltaladığını görüyorum. Ümit ederim ki bu beyanat, Türk heyetinin yeni bir fedakârlığı olarak kabul edilecektir. İtilaf devletleri ne istiyor? (&#8230;) İşte biz onları tamamen kabul ediyoruz.&#8221; (8 Aralık 1922) Gördüğünüz gibi aynı konuşma içinde feragat, fedakârlık ve kabul kelimeleri bir araya gelmiştir ve Lozan&#8217;ın bizim için &#8220;ilkeleri&#8221; bunlardır. Feragat da, fedakârlık da, kabul de bizden gelmiştir. Okuyalım mı biraz daha Paşa&#8217;nın sözlerini: &#8220;Eğer dünyada tek kimse çıkıp da bana &#8216;Daha yapılacak fedakârlıklar vardı, şu kararı almalıydınız&#8217; diyebilirse onları yapmaya razı olurum. BEN FEDAKÂRLIĞI SON HADDİNE VARDIRDIM. Toprak meselelerinde kendi zararımıza ve müttefiklerin lehine kararlar aldık. Azınlıklar meselesini müttefiklerin dilediği gibi hallettik. Boğazların serbestliğini kabul ettik. Düyun-u Umumiye yönetiminin faaliyetinin devamına razı olduk. Bütün fedakârlıkları yaptım, her şeyi kabul ettim, fakat memleketin iktisadi esaretini reddettim.&#8221; (4 Şubat 1923) (Bu sözler, İnönü tarafından zamanın parasıyla tam 5 bin liraya yazdırılan Ali Naci Karacan&#8217;ın &#8220;Lozan Konferansı ve İsmet Paşa&#8221; (1943, s. 151-2, 211-2) adlı kitabından alındı.) Demek ki, resmi metinleri de farklı bir gözle okumak mümkündür ve içlerinde sonraki müthiş propaganda rüzgârıyla gelen toz bulutunun üzerini örttüğü çok ilginç ayrıntılar gizlemektedir. Bu açıklamaları doğrulayan ve Lozan&#8217;ın gerçek kahraman ve galibinin Lord Curzon olduğunu ortaya koyan yabancı çalışmaların neden dikkate alınmadığını merak etmişimdir. Mesela Harold Nicholson&#8217;un harikulade biyografisi &#8220;Curzon: The Last Phase&#8221;in Lozan&#8217;ı da ele alan 3. cildinin bugüne kadar neden Türkçeye tercüme edilmediğini merak ederim. Kitabın basım tarihi, 1934. Neredeyse 80 yıldır Türkiye&#8217;deki okurun aklı karışmasın diye kitap gözlerden saklanmış. Onu nadir olarak ele alan çalışmalardan biri, Prof. Ömer Kürkçüoğlu&#8217;nun &#8220;Türk-İngiliz İlişkileri&#8221;dir (Ank. 1978). Nicholson Lozan&#8217;da olup bitenleri bize İngiltere Dışişleri Bakanı Curzon açısından göstermekte, böylece alternatif bir Lozan portresi de çizmektedir. Buna göre Curzon konferansı baştan sona bir orkestra şefi gibi yönetmiş, gerektiğinde masaları yumruklamış, gerektiğinde o soğuk İngiliz esprilerini patlatmış, zekâ dolu çıkışlarla İsmet Paşa&#8217;yı sersemletip bunaltmış, alacaklarını aldıktan sonra 4 Şubat günü 9.45&#8217;te bizi Fransızlarla baş başa bırakıp Orient Express treniyle Londra&#8217;ya dönmüş ve konferansın son bölümüne katılma gereğini dahi duymamıştır. Curzon, Lozan&#8217;da Musul meselesini erteletmiş, azınlıklar, Boğazlar, silahsızlandırılmış bölgeler, Trakya sınırı, adalar, Yunan tazminatı gibi sorunları istediği tarzda halletmiş, Türkiye ile Sovyetler Birliği arasına fit sokmayı başarmış, mali, adli ve iktisadi kapitülasyonlarla ilgili meseleler ise daha çok Fransızları ilgilendirdiği için onların hallini ertelemişti. Bu sonuç hem İngiltere kamuoyunu tatmin edecek hem de üzerinde anlaşılamayan meselelerin Fransızlar ve İtalyanları ilgilendirdiği söylenecekti. Halk bunların ayrıntısına vâkıf olmayacağı için çok da önemli değildi. Nicholson şöyle diyor: Sonuçta İngiltere Lozan&#8217;da verdiği diplomatik savaşı kazanmıştı: Curzon, Doğu&#8217;da İngiliz prestijini ihya etmişti. Geriye, bu prestiji Batı&#8217;da ihya etmek kalmıştı. Müttefiklerinden kopmuş görünmemek için Fransa ve İtalya&#8217;yı, onların tatmin olmayacağı hiçbir antlaşmaya imza atmayacağı konusunda temin etti. Şimdi İsmet&#8217;ten de, Mustafa Kemal&#8217;den de daha zorlu bir rakip bekliyordu kendisini: Fransa Başbakanı Poincare. 1924 Ocağı itibariyle Poincare de teslim olacaktı Curzon&#8217;a. Nicholson bir de sürpriz yaparak Curzon&#8217;un sekreterlerinden birinin özel günlüğünden geniş bir alıntı yapıyor. Alıntıda Curzon&#8217;un bir yandan müttefikleriyle, öbür yandan Venizelos ve İsmet Paşa&#8217;yla nasıl piyon gibi oynadığı bizzat içeriden bir tanığın dilinden aktarılıyor. Bu kısmı paylaşacağım sizinle ama daha önemlisi, o günlüğün nerede olduğunu tespit etmiş olmam. Bundan sonrası, bulup yayınlamak olacaktır. Müjde! Veya Eyvah! Baktığınız yere göre değişir. 31 Temmuz 2011, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/lozanin-gercek-kahramani-kimdi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>3</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Meğer asıl &#8220;Camiler kışlamız&#8221; diyen İnönü&#8217;ymüş!</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/meger-asil-camiler-kislamiz-diyen-inonuymus/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/meger-asil-camiler-kislamiz-diyen-inonuymus/#comments</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 17 Jul 2011 04:00:19 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Camiler Kışlamız]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=4566</guid>

					<description><![CDATA[Başbakan Erdoğan, 14 yıl önce kendisinin siyaseten yasaklı olmasına ve belediye başkanlığından düşmesine sebep olan şiiri TBMM kürsüsünden yeniden okuyunca CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu sert bir tepki vermiş ve şunları söylemiş:  &#8220;O camilerde bu ülkeyi savunmak için bu ülke, bizim çocuklarımız için şehitliği göze alan askerler, insanlarımız kalıyordu. Çünkü kışla, yer yok. Nereye bırakacağız bunları, bu askerlerimize nerede bakacağız? Vicdanı olan, tarihi bilen birisi tarihine bu kadar ihanet eden sözler söyleyebilir mi?&#8221; Bir kere şu kanaate vardım ki, Sayın Kılıçdaroğlu&#8217;na bir şeyler fısıldanıyor ama onu da tam olarak anlayamıyor. Böylece ne dediğini bilmeyen birisi konumuna düşüyor. Yazık. Bir parti başkanının, camilerin kışla olmaya en elverişsiz binalar olduğunu bilmesi gerekmez miydi? Diyelim ki, bir şehirde orta boy bir camiyi kışlaya çevirdiniz, peki kaç asker yatıp kalkabilirdi içerisinde? Yan yana yatırsanız 50, hadi ranza koysanız 100 asker. Peki &#8220;kışla&#8221;da kalan birlik 100 askerden mi ibarettir? Nerede bunun subayı? Nerede mutfağı, banyosu, kileri? Sonra şehir içindeki bu nevzuhur kışlaları nasıl koruyacaksınız? Etrafına duvar veya tel örgü çekerek mi? Böyle bir mantıksızlık olur mu? Kılıçdaroğlu Tek Parti devrinde camiler buğday deposu, ahır, asker alma dairesi, müze, hapishane, CHP ilçe başkanlığı veya Halkevi yapıldı deseydi (satılanları veya yok yere yıkılanları saymıyorum) muhakkak ki daha doğru bir şeyler söylemiş olurdu. Üstelik bunlar tamamen gerçektir ve hepsinin tek tek delilleri elimizdedir. İşte camilerimizin hali Mesela Sultanahmet Camii kapatılarak senelerce asker alma dairesi yapılmıştı. İçinde askerler yatıp kalkıyordu. İbadet yasaktı. Bizzat kalanlardan dinlediklerim var. Diyarbakır Ulucamii depo yapılmıştı. Halk Ramazan&#8217;da olsun teravih kılmak için açmalarını istemişti ama Ankara&#8217;daki devletlulardan haber gelmişti, &#8216;Evlerinde kılsınlar&#8217; diye! Bursa&#8217;daki Alacahırka Camii&#8217;nin askeriyeye verildiğini, onların da camiyi yıllarca ahır olarak kullandıklarını bugün bile o mahallede yaşayanlardan hatırlayanlar var. İstanbul Dolmabahçe Camii, müze yapılacak başka bir yer kalmamış gibi Deniz Müzesi yapılmıştı. 1960 darbesinden sonra askerler tarafından Yassıada İrtibat Bürosu yapılıncaya kadar da müzeydi (demek ki istenince uygun bina bulunabiliyormuş!). Öte yandan 23 Temmuz 1940 tarihli &#8220;Yenigün&#8221; gazetesi Hatay&#8217;da hangi caminin kaç liraya satışa çıkarıldığını ilan etmiş. Buna göre Halebi Osmaniye Camii&#8217;ne 400, Kurmalı Mescid&#8217;e 120, Kantara Camii&#8217;ne 50, Sadık Efendi Mescidi&#8217;ne ise 100 lira değer biçilmiş. (Türkiye, 14 Temmuz 2011). Daha bunlar bir şey değil. Asıl dosyayı ileride açacağız ama benim asıl üzerinde durmak istediğim husus farklı. Kılıçdaroğlu&#8217;nun o garip tepkisine dönmek istiyorum. Camiler kışla olarak kullanılmış da, askerin kalacağı yer mi varmış! Başbakan&#8217;ın şahsında vicdansızlık ve ihanetle suçluyor bizleri. Erdoğan Meclis&#8217;te &#8220;Camiler kışla&#8221; diye şiir okuyor, Kılıçdaroğlu ise camileri asıl kışla yapanın İsmet İnönü olduğunu itiraf ederek Tek Parti devrini savunmaya kalkıyor. Doğrusu ben asıl buna mana vermekte zorlanıyorum. Hani Çingene&#8217;nin merdi kahramanlıklarını anlatırken hırsızlıklarını açıklarmış ya. O hesap. &#8220;Camiler kışla&#8221; diyen Başbakan&#8217;ı eleştireyim derken, asıl kendi partisinin eski marifetlerinden birisinin camileri kışla yapmak olduğunu savunabiliyor ve bu yakıcı çelişkinin dahi farkında değil. Hatta şu da söylenebilir ki, Erdoğan camilerin kışla olduğunu sözle ifade ettiği, yani bu sözü fikir özgürlüğü kapsamında değerlendirilebileceği halde, partisinin yeni genel başkanının dediğine göre, İnönü onları bizzat kışlaya çevirmiş! İşin garibi, İnönü aynı şeyi &#8216;yaptığı&#8217; için alkışlanırken, Erdoğan bunu &#8216;söylediği&#8217; için ihanet etmiş oluyor! (Neye ihanet acaba?) Bu hakikaten anlaşılması zor bir bilmece ama sözün sahiplerinin bu çelişkiyi dahi kavrayabileceklerinden şüpheliyim. Mihrabı tuvalet yapılan cami Bu arada türlü kılıklara giren camilerin hapishane dahi yapıldığına dair bir tanıklığı sizlerle paylaşmak istiyorum. Divriğili değerli tarihçi Necdet Sakaoğlu&#8217;nun anlattığını naklediyorum. &#8220;Çocukluğumu geçirdiğim kasabada, Cedid Mustafa Paşa Camisi hapishane olarak kullanılıyordu. Taş bir bina olduğu için tercih edilmişti; zaten o yıllarda camilerin çoğu kapalıydı. Mahkûmlar ayaklarını pencereden dışarı çıkarırlar, türkü söylerlerdi akşama kadar. Sokaktan geçerken, mahkûmlardan korkardık, sanki pencereden üzerimize atlayacaklar gibi gelir, ta uzaktan geçmeye çalışırdık. Camide tuvalet de, su da yoktu. Yıllar sonra benden yaşça daha büyük olan ve o yılları daha iyi hatırlayan bir emekli hâkime, mahkûmların tuvalet ihtiyaçlarını nasıl giderdiğini sordum. &#8220;Mihrabın önüne büyük bir küp konmuştu. İki yanına inşaat iskelesi gibi iskele kurulmuş, iki de tahta uzatılmıştı. Mahkûmlar bu iskeleye çıkıp küpü kullanıyorlardı. Küp dolunca da gardiyan, kulpundan sırık geçirip iki mahkûmun omzuna veriyor, dereye boşalttırıyordu.&#8221; Camilerimize bu alçakça hakaretlerin yapıldığı tarihlerde İstanbul&#8217;da garip bir hazırlık vardı. Şimdi Taksim Gezi Parkı diye bildiğimiz parkın adı, o zamanlar İnönü&#8217;nün adını taşıyordu ve merdivenlerle çıkılan meydan girişinin ortasına devasa bir heykel kaidesinin dikilmesi gündemdeydi. Yiyecek ekmek bulamayan İstanbullular heyecan içinde(!) nasıl bir &#8220;şaheser&#8221;le karşılaşacaklarının heyecanıyla yanıp tutuşuyorlardı. Askerlerine kışla, mahpuslarına hapishane, atlarına ahır bulamayan devletimiz, Viyana&#8217;daki bir heykeltıraşa 1 milyon küsur lira ödemiş, devasa kaidesi için de 300 bin lira kadar bir para harcamakta sakınca görmemişti. Ve tam 35 ton ağırlığındaki muazzam heykel 1944 yılında yurda getirilmiş ama hemen ardından çok partili hayata geçildiği için bir türlü yerine dikilememişti. Şimdi İnönü&#8217;nün Taşlık&#8217;taki evinin bahçesinde bulunan heykelin parasının günümüzde kaç lira tuttuğunu iktisatçılar hesap ededursun, biz Kılıçdaroğlu&#8217;na soralım: O günün parasıyla çoluk çocuk bütün Türkiye nüfusunun en azından bir gün karnını doyurabilecek olan bu kadar parayı çöpe atmanın hesabını nasıl vereceksiniz? bir. Askerine kışla yapamayan devletin en acil ihtiyacı Viyana&#8217;ya heykel siparişi vermek midir, iki. &#8220;Kışla yok, yer yok&#8221;muş! Sanki Taksim Kışlası&#8217;nı yıktırıp da gezi parkı yaptıran bizzat İnönü değilmiş gibi. Ne pişkinlik Yarabbi! 17 Temmuz 2011, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/meger-asil-camiler-kislamiz-diyen-inonuymus/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>4</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İsmet Paşa Suriye&#8217;den kimin atıyla kaçmıştı?</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/ismet-pasa-suriyeden-kimin-atiyla-kacmisti/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/ismet-pasa-suriyeden-kimin-atiyla-kacmisti/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Sun, 05 Jun 2011 16:50:19 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[Sultan Abdülaziz]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=4457</guid>

					<description><![CDATA[Geçenlerde gençleri, 27 Mayıs&#8217;ın bir zamanlar bayram ve tatil günü olduğuna inandırmakta epey zorlandım. Nasıl yani? diyorlardı saf saf (ah bu gençlerin saflığı!). Darbe ve bayram, öyle mi? Öyle, hem de caddelerde rap rap askerler yürürdü. Acıyarak baktıklarını hissettim. Galiba ilk defa Ahmet Haşim&#8217;in &#8220;Melâli anlamayan nesle aşina değiliz&#8221; yakınışı boşlukta yüzüyordu. Bu nesil hakikaten &#8220;melali&#8221; anlamıyor. Hem &#8220;melal&#8221; kelimesini bilmiyor, hem de bizim gibi &#8220;melalleri&#8221; yaşamamış. Zaten yaşamasın da. Yalnız bu günlere nasıl geldiğimizi iyi öğrensin. Bu günlerin kıymetini bilmek için kayıp yılları tarihin aynasında seyretmeleri şart. Ancak aynamızı puslandıranlar var, bunları tanımaları gerekiyor. Adam kalkıyor, Hasan Tahsin&#8217;den kahraman inşa ediyor. Nasıl oluyor da iri kıyım bir &#8220;Türk Devrim Tarihi&#8221; kitabının 80. sayfasında &#8220;Hukuk-ı Beşer&#8221; gazetesinin &#8220;sahibi&#8221; (ki sahibi değil, başyazarıdır) Hasan Tahsin adlı &#8220;yurtsever&#8221;in Yunanlılara ateş açtığı yazılırken, 81. sayfasında aynı gazeteyi çıkaran Sulh ve Selamet Cephesi&#8217;nin &#8220;bölücü&#8221; olduğundan söz edilebiliyor? İnkılap ya da Devrim tarihlerimiz maalesef akıldan yoksun bir üslupla yazılmakta. Örnekler çok. Mesela 1918 Filistin-Suriye bozgunumuz. Resmi tarihin avukatları Filistin cephesinden çekilen kuvvetler içinde Mersinli Cemal Paşa&#8217;nın başında olduğu 4. ve Cevad Çobanlı Paşa&#8217;nın komutasındaki 8. orduların hatalarına çok sık değinirler; gelgelelim Mustafa Kemal Paşa&#8217;nın komutasındaki 7. Ordu&#8217;nun İngilizlerce imha edildiğini yazmazlar. Acar bir Kemalist, 1204 sayfalık bir &#8220;Gazi&#8221; kitabı yazıyor ama nedense 7. Ordu bozgununu atlıyor (Dersim&#8217;i atladığı gibi). Sadece başarılı olduğu yerleri yaz, başarısızlığa tahammül edeme, buna da tarih de. Öbür tarafta General Allenby 7. ve 8. orduların çekilme yollarını süvari birlikleriyle tıkayarak her iki orduyu da büyük ölçüde imha veya esir ettiğini (ki bunu, Gen. Fahri Belen &#8220;20. Yüzyılda Osmanlı Devleti&#8221; adlı kitabında nasılsa itiraf etmiştir) savaş raporuna yazmıştır. İşte 19-20 Eylül günleri için yazdıkları: &#8220;36 saat zarfında 8. Ordu&#8217;nun büyük kısmı mağlup edildi. 7. Ordu kıtaları da Samariye tepelerinden geri çekilmeye zorlandı. Piyadelerimiz geri çekilen düşmanı süratle takip ederek süvari kıtalarımızın arasına sürdü. Bunun sonucunda 7. ve 8. Türk orduları bütün silah ve malzemeleriyle elimize düştü.&#8221; Allenby 24 Eylül&#8217;de kalan son birliklerin de esir alınarak her iki ordunun varlığına son verildiğini yazıyor. Toplam 57 bin esir alınmış, bunların 5.500&#8217;ü subaymış. Raporda 360 top ve üç Türk ordusunun (4., 7. ve 8. orduların) silah ve malzemelerinin ele geçirildiği de belirtiliyor. Suskunluğun sebebini anladınız mı? Amcası Vacid Asena I. Dünya Savaşı&#8217;nda İnönü&#8217;nün emir subayı olarak görev yapan Duygu Asena&#8217;nın vaktiyle şu yazdıkları da çok ilginçtir: &#8220;Suriye cephesinde İnönü&#8217;nün atı vuruluyor ve esir düşme tehlikesi doğuyor. Onun üzerine İsmet İnönü, amcamın atına binerek kaçmayı başarıyor. Ama atsız kalan amcam esir düşüyor, acı günler yaşıyor.&#8221; (Milliyet, 10 Nisan 1993). Vay efendim, İnönü kaçar mıymış? Bu yazı üzerine kızılca kıyamet kopmuş, merhume Asena neredeyse lince maruz kalmıştı. İnönü&#8217;nün Biruseba savaşında sorumluluk almayarak nasıl feci hatalar yaptığını, bu yüzden General Von Kress tarafından suçlanıp Genelkurmay&#8217;a şikayet edildiğini ve kendini savunduğunu günün birinde yazarım inşallah. Sultan Abdülaziz&#8217;i 30 Mayıs&#8217;ta tahttan indirildikten sonra iki hizmetkârının arasında gösteren bu fotoğrafı, ölümünden önceki son görüntüsüdür. Gözlerindeki dehşet ifadesi fark edilmeyecek gibi değil. Gördüğünüz gibi Cihan Harbi&#8217;ndeki hezimetlerin hesabı henüz sorulmamıştır. Tarihî gerçeklerin üzeri kapatılarak, belgeler karartılarak sil baştan bir tarih uydurulmuştur. Sonradan siyaset sahnesine egemen olanlar, tarih kitaplarını kendilerini merkeze koyarak yeniden yazdırdıkları için yakın tarihimizin altüst olduğunu, at izinin it izine karıştığını bilmeden mesafe almamız mümkün değil. Bizim &#8220;melal&#8221;imiz bundandır sevgili gençler. 27 Mayıs yerine 30 Mayıs&#8217;ın &#8220;darbecileri lanetleme bayramı&#8221; ilan edilmesini ve 4 Haziran&#8217;ın da bir Osmanlı padişahının, Abdülaziz&#8217;in kanlı sonunu hatırlatan gün olarak Zorlu, Polatkan ve Menderes&#8217;in idam fotoğraflarının sergilendiği gün olmasını istememizin esas sebebi de budur. Bundan 135 yıl önce, 30 Mayıs 1876&#8217;da Abdülaziz&#8217;e karşı başlayan uğursuz darbecilik geleneği, Ayışığı&#8217;ydı, Balyoz&#8217;du, şuydu buydu derken neyse ki, ensemizi sıyırarak geçti ve günümüzde sönmeye yüz tutmuş durumda. Bunda 27 Nisan Muhtırası&#8217;na karşı dik bir duruş sergilenmesinin büyük payı olduğu kuşkusuz ama yetmez. Bu duruş devam etmeli. Ta ki, sivil bir demokrasinin, insan haklarının, özgürlüklerin önünü kapatacak gelişmelere son verecek bir anayasal mekanizma ve toplumsal direnç oluşturulabilsin. Baksanıza, 1 Haziran 2011 günkü &#8220;Aydınlık&#8221; gazetesinde Yalçın Küçük, Genelkurmay Başkanı Işık Koşaner&#8217;in 19 Mayıs&#8217;ta fakir gibi alternatif tarih yazarlarına verdiği &#8220;muhtıra&#8221;nın yeni bir 27 Mayıs olduğunu iddia edebiliyor. Küçük, &#8220;Işık Paşa Hazretlerinin mühim 19 Mayıs Harbiye Nutku ile Deniz Tatbikatına İnen Balyozu biliyoruz&#8221; diye el çırpıyor ve &#8220;Başta Işık Paşa hazretleri, Türk Silahlı Kuvvetleri&#8217;nin 27 Mayıs&#8217;ını tebrik ediyorum. İyi olmuştur ve devrim&#8217;dir ve bayram&#8217;dır. Silivri&#8217;de zinde İttihat ve Terakki yelleri var.&#8221; diye ekliyordu. Şifreler yerli yerinde: İttihat ve Terakki, 27 Mayıs, TSK, zinde güçler, Balyoz, Harbiye Nutku vs. Unutmuyorlar ve unutturmuyorlar velhasıl. Fakat şunu da sormadan edemiyor insan: Org. Koşaner acaba kitaplarını okursa Yalçın Küçük&#8217;ün yüzü kızaracak mıdır? Sadece birkaç cümlesini yazmama izin verin: &#8220;Kemal Paşa Tarihi, tutarlığını ölümle sağlayan bir yazımdır./ Kemal bir abartma ve Kemalizm bir yabancılaşmadır./ Kemal, kendine güveni olmayan bir kişiliğe sahip görünüyor. / Annesini sevmediği izlenimini veren işaretler var. / Kemal askerler arasında pek az İngiliz yanlısından birisidir. / Kemal ancak güçlü olduğuna kesinkes inandığı zamanda hücuma geçebilen ve acımasız olabilendir.&#8221; (&#8220;Türkiye Üzerine Tezler&#8221;, c. 5, 1992, s. 15-655.) Atatürk&#8217;e &#8216;abartma kahraman&#8217; diyenleri baş tacı edenler iyi düşünsünler derim. Bir de kimse hafızamızla alay etmeye kalkmasın. Artık yutmuyoruz. 05 Haziran 2011, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/ismet-pasa-suriyeden-kimin-atiyla-kacmisti/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İsmet Paşa nasıl kahraman yapıldı?</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/ismet-pasa-nasil-kahraman-yapildi/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/ismet-pasa-nasil-kahraman-yapildi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Tue, 14 Sep 2010 20:05:21 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[Tevfik Bıyıklıoğlu]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=3176</guid>

					<description><![CDATA[&#8220;Hayatında hiçbir savaşı kazanamamış olan İsmet İnönü tarih kitaplarımızda yere göğe sığdırılamazken, girdiği bütün savaşları kazanmış olan Kâzım Karabekir nedense birkaç satırla geçiştirilir.&#8221; Geçenlerde Ülke TV&#8217;de beraber program yaptığımız sevgili Turgay Güler&#8217;in bir sorusuna bu cevabı verince &#8216;Vay, sen Paşamızın İnönü savaşlarındaki dehasını nasıl olur da inkâr edersin?&#8217; diyenler olmuştu. Ne de olsa İsmet Paşa bu ülkenin şerbetlilerindendir, Nimet Arzık&#8217;ın harika tespitiyle söylersek &#8216;Son Padişah&#8217;tır&#8217; değil mi? Ekim 1917&#8217;de 3. Kolordu Komutanı olarak Filistin cephemizin yarılıp çökmesine sebep olan Birüsseba bozgunundaki hataları bir yana, Eskişehir-Kütahya muharebelerindeki beceriksizliğine ne demeli? Merak etmeyin, bu dosyaları zamanı geldiğinde açacağız. Ancak konumuzu fazla dağıtmadan, Atatürk&#8217;ün kendisine soyadı olarak verdiği İnönü savaşlarını kazanan kişinin gerçekte İsmet Paşa mı yoksa başkası mı olduğunu biraz sorgulayalım. Dikkatimi çeken bir nokta, bizim hangi metne, ne kadar güvenebileceğimiz konusundaki kuşkularımı derinleştirdi. Aynı yazarın iki ayrı zamanda yazdıkları arasında bu kadar zıtlık bulunması çok ilginçti. Kimden mi söz ediyorum? Eski Türk Tarih Kurumu Başkanı Tevfik Bıyıklıoğlu&#8217;ndan. Bıyıklıoğlu asker kökenli bir yazar. Atatürk döneminde bir süre Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği yapmış. Dolayısıyla sözüne güvenilmesi gerekir diyorsunuz; ama hangi sözüne? Mesele burada. &#8220;Resimli Tarih Mecmuası&#8221;nın Mayıs 1954 tarihli 53. sayısını açıp Bıyıklıoğlu&#8217;nun &#8220;Atatürk ve İnönü muharebeleri&#8221; başlıklı yazısını okuyorsunuz. Yazıda İnönü &#8216;zaferleri&#8217; İsmet İnönü&#8217;ye mal ediliyor büyük ölçüde. Ancak Bıyıklıoğlu&#8217;nun bir de &#8220;Harp Notları&#8221; vardır ki, bunları sadece yakınlarıyla paylaşmıştır ve orada tam tersini yazmış, İnönü zaferlerinin İsmet Paşa ile hiç ilgisinin bulunmadığını, diğer adsız kahramanlar olmasaydı kaybedileceğini söylemiştir. Bu nasıl bir sansürdür ya Rabbi! Övdüğün adamın ne mal olduğunu aslında biliyorsun ama yazmıyorsun, sonra notlarında onun ne mel&#8217;un biri olduğunu kaydediyorsun. Zaten bunun için tarihimiz ayağa kalkamıyor ya. Yakup Kadri Karaosmanoğlu, &#8220;Politikada 45 Yıl&#8221; adlı hatıralarında başından geçen eğlenceli bir olayı aktarır. II. İnönü Savaşı sırasında güney cephesi komutanı olan Refet Bele ile konuşan Yakup Kadri, Paşa&#8217;dan bir yazısında İsmet Bey&#8217;i &#8216;millî kahraman&#8217; ilan ettiği için zılgıtı yer. Şairane bulmuştur yazısını. Bunun üzerine yazarımız, iyi ama der, o zaman Atatürk&#8217;ün İsmet Paşa&#8217;ya çektiği o ünlü telgraf da mı şiirdir? Asıl telgrafa kahkahalarla gülen Refet Paşa, &#8220;Ona ne şüphe!&#8221; der, &#8220;Bahsettiğiniz telgrafı yazanın da sizin edebiyat arkadaşlarınızdan biri olduğunu bilmiyor musunuz?&#8221; Tevfik Bıyıklıoğlu (solda), savaş sırasında İsmet Paşa&#8217;yla birlikte (Hayat Tarih Mecmuası, 3, Nisan 1969 İyiden iyiye meraklanmıştır &#8220;Yaban&#8221; yazarı. Bir Nisan şakası gibidir cevap. (Telgrafın çekiliş tarihi de 1 Nisan 1921&#8217;dir!) Meğer İnönü&#8217;ye, içinde &#8220;Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz&#8221; övgüleri geçen telgraf aslında Mustafa Kemal Paşa tarafından değil, onun isteğiyle Hamdullah Suphi Tanrıöver tarafından yazılmıştır. Hem, der Refet Paşa, o telgrafta bir adres yanlışlığı da vardır. Aslında İsmet Paşa&#8217;ya değil, İnönü zaferinin gerçek kahramanı olan Miralay Fethi&#8217;ye çekilmeliydi. Zira Yunanlılar karşısında hezimete uğrayan kuvvetlerimiz, Fethi Bey&#8217;in aldığı inisiyatif ve gösterdiği gayret sayesinde savaşı kazanmışlardır (Paşa sonra bu gerçek kahramanın Yarbay Atıf olduğunu söyleyecektir). TBMM tutanaklarını okuduğunuzda Meclistekilerin İnönü zaferini Fevzi Çakmak&#8217;ın kazandığından söz ettiklerini görüp şaşırırsınız. Nitekim İsmet Paşa da bir telgrafında &#8216;yüksek stratejisiyle savaşı kazandıran&#8217; kişinin Fevzi Çakmak olduğunu açık seçik yazar. Bolu milletvekili Yusuf İzzet de zaferi Fevzi Paşa hazretlerine borçlu olduklarını açıkça söyler. Gariptir, tutanaklarda İsmet Paşa&#8217;nın ismi hiç geçmez. Herkes Fevzi Paşa&#8217;yı kutlar; hatta Paşa bu zaferinden dolayı terfi bile etmiştir. İsmet Paşa&#8217;nın askerî hataları o kadar göze batar olmuştur ki, Eskişehir-Kütahya muharebelerini kaybettiği için Temmuz 1921&#8217;de Genelkurmay Başkanlığı elinden alınmış ve Garp Cephesi Komutanlığı kalmıştır üzerinde. Yenilgileriyle şöhret bulmuş ve Meclis&#8217;te aleyhine kalın bir cephe oluşmuştu. Muhalefetin yoğun tepkisi yüzünden ilk Başbakanlığı çok kısa sürdü. Şeyh Said isyanı üzerine Fethi Okyar&#8217;ın yerine yeniden Başbakanlık koltuğuna oturdu. Böylece cephelerde gösteremediği zafer kazanma becerisini entrikalarda gösterdi. Bu &#8216;zafersiz kahraman&#8217; unvanı ölümüne kadar sürüp gidecekti. TTK Başkanı Bıyıklıoğlu&#8217;nun özel notlarına dönecek olursak, İnönü hakkındaki sözleri yenir yutulur cinsten değil. Ona göre İnönü&#8217;ye Atatürk&#8217;ün kontrolünde dura dura bir aşağılık kompleksi gelmişti. &#8220;İsmet Paşa&#8217;nın başlıca vasfı, yakın arkadaşlarına karşı nankörlüğü ve vefasızlığıdır.&#8221; Birinci İnönü zaferinin gerçek kahramanı Yarbay Atıf Bey&#8217;e bu sebeple takdir vereceğine, zaferden hemen sonra apar topar emekliye sevk ettirmiştir. Refet Paşa&#8217;yı Güney Cephesi komutanlığından aldırmasının altında da aynı kıskançlık yatmaktadır. Velhasıl, İsmet Paşa&#8217;nın, sivrilen insana tahammülü yoktur. Cumhurbaşkanlığı döneminde Atatürk&#8217;ü hafızalardan silmek istemesi de bununla alakalıdır. Genelkurmay Başkanlığı görevinden resmen alınmasına yol açan Eskişehir-Kütahya yenilgisini bile tarih kitaplarında bir başarı gibi okutan adamdan ne hayır gelir? Tarih Kurumu eski başkanı ne kadar haklı: &#8220;İsmet Paşa&#8217;nın bu muharebelerdeki kötü yönetimi, en ünlü komutanı bile Divan-ı Harp huzurunda mahkûm edecek kadar ağırdır. Bundan sonra ne Sakarya&#8217;da, ne de Büyük Taarruz&#8217;da kendi başına bırakılmamış&#8221;tı. Tevfik Bıyıklıoğlu&#8217;nun ağzının içinde dolandırdığını ben azad edeyim bari: Bu vahim hataları bir başkası yapsa çoktan ipi boylardı ama aynı hataları yapan İsmet Paşa millî kahraman ilan edildi. Yeter mi, anlatmaya devam edeyim mi? 14 Şubat 2010, Pazar]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/ismet-pasa-nasil-kahraman-yapildi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Menderes mi Amerikancıydı İnönü mü</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/menderes-mi-amerikanciydi-inonu-mu/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/menderes-mi-amerikanciydi-inonu-mu/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 06 Sep 2010 13:41:50 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Seçme Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Adnan Menderes]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<category><![CDATA[Menderes mi Amerikancıydı İnönü mü]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=57</guid>

					<description><![CDATA[Tarihini unutmaya yatkın bir toplumuz. O yüzden Adnan Menderes ve DP’nin Amerikancılıkla suçlanması karşısında sormamız gereken soruları sormuyoruz Türkiye’de sağ ve sol kesimlere mensubiyet, oyuncuların film icabı aldıkları isimlere benzer. Solun tohumlarını atanların (mesela Nazım Hikmet) Avrupa’da sağ kabul edilen kesimden, yani Osmanlı aristokrasisinden, buna mukabil sağın öncüsü kabul edilenlerin önemli bir kısmının alt ve orta sınıftan gelmiş olmaları (mesela Mehmed Akif) yeterince açıklayıcıdır. Bu açıdan bakılırsa Türkiye’nin siyasî yelpazesindeki sol partiler ile sağ partiler arasında su geçirmez bölmeler bulunduğu varsayımının manasızlığı daha net olarak görülür. AMERİKA’NIN ACENTESİ Geçenlerde kapım çalındı. Kargocuymuş gelen. TBMM Yayınları’ndan sipariş verdiğim kitapların içinden İsmet İnönü’nün TBMM’deki Konuşmaları adlı üç ciltlik derleme çıkınca az daha çığlığı koyuverecektim. Ne de olsa ‘İkinci Adam’ın çizdiği fuleli zikzakları bizzat kendi konuşmalarından takip etmenin keyfi bambaşka olacaktı. Bu kitapta bir araya toplanan konuşmalar sayesinde görüyoruz ki, ikide bir Türkiye’yi küçük Amerika yapmakla suçlanan ve sanki ABD’nin Türkiye’deki acentesiymiş gibi bir muamele gören DP, meğer bu işte pek masummuş, hatta CHP’nin ve İnönü’nün eline su dökemezmiş. Yine kitaptan görüyoruz ki, TBMM’de açık açık Amerikan dostu olduğunu, Türkiye’nin çıkarlarının mutlaka ABD’nin yanında olmakta yattığını haykıran kişi de İsmet Paşa’dan başkası değilmiş. Diyeceksiniz ki, bunu yeni mi öğrendin? Ağustos 1944’den itibaren tornistan ederek savaşı kaybedeceğini kör sultanın bile anladığı Almanya’yla ilişkileri aniden kesen ve hatta ona savaş ilan eden, ardından 25 Nisan 1945’te San Fransisko Konferansı’na temsilci gönderirken kendisi de boş durmayıp Tek Parti idaresini bitireceği demecini veren, böylece ABD ve müttefiklerine göz kırpıp el sallayanın İnönü olduğunu biliyordum kuşkusuz. Hatta 1948’de Türkiye’ye gelen ABD’li uzman Max Thornburg’un TC’nin belli başlı kurumlarını ve evrakını baştan ayağa didik ettiğini ve ulaştığı sonuçları bir rapor halinde ABD yetkililerine sunduğunu da okumuştum bir yerlerde. Yine de Paşa’nın üstelik Meclis çatısı altında, üstelik muhalefetteyken bu denli net bir dille ABD yanlısı olduğu itirafında bulunduğunu yeni öğrendim. Şimdi vakit kaybetmeden geçelim İnönü’nün itiraflarına ve bakalım gerçek Amerikancı kimmiş, o anlatsın bize. Tarih: 25 Şubat 1960. İnönü coşmuştur. Bakın neler döktürmüş TBMM kürsüsünden. Beraber okuyalım: ‘Birleşik Amerika NATO’dan evvel yardımcımız, NATO içinde müttefikimiz, CENTO içinde ittifakın teşvikçisi ve bunlardan başka iktisadi, mali alanda kuvvetli desteğimiz olmuştur&#8230; Siyasi partilerin hiçbirinde Amerika münasebetlerini kıymetli tutmayan bir telakki yoktur. Biz, CHP ise, bu yeni münasebetlerin 15 sene evvelki kurucusu ve 15 seneden beri sadık taraftarıyız. Bizim kanaatimizce ABD dostluğunun temelini Hükümetten Hükümete bir münasebet manzarasının ötesinde, milletten millete münasebet kaidesinde sağlam olarak muhafaza etmek lázımdır.’ Demek ki neymiş: İnönü’ye göre ABD yardımcımız, müttefikimiz, iktisadi ve mali alanda destekçimizmiş, bir. 1960 yılında, yani 27 Mayıs’tan 3 ay önce partiler arasında zaten farklı düşünen de yokmuş, iki. 15 yıl önce, yani 1945’te ABD ile ilişkileri başlatanın CHP olduğundan gururla bahsediyormuş, üç. ABD ile ilişkiler öyle hükümet politikalarıyla ilgili olmayıp bizzat iki millet arasındaki kalıcı bir ilişkiymiş, dört. Bununla de yetinmiyor İsmet Paşa; ABD ile ilişkilerin o kadar sağlam tutulmasını istiyor ki, onu sakın ola ki, iki milletin dostluğuna değil, sadece çıkar hesaplarına dayamak şeklinde anlamayın. Çünkü Paşa’ya göre Amerika Devleti kadar halkı ve kültür alemi de Türkiye’nin iyiliğini istemekte ve dostluğu milletten millete olarak benimsemektedir. Partiler, iktidarlar gelip geçicidir ona göre, ancak ABD ile dostluğumuz kalıcıdır. RULET MASASI İnönü son söz olarak şunları söylemekten alamaz kendisini: ‘Amerika emin olmalıdır ki, kendisi için en sağlam müttefik Türkiye, demokrasi ile idare edilen bir Türkiye olacaktır.’ Hiçbir yoruma açık kapı bırakmayan bu net ifadelerden sonra Türkiye’yi ABD politikalarına teslim edenlerin sözüm ona sağcılar ve DP olduğunu, buna karşılık CHP’nin anti-Amerikan bir duruş sergilediğini hálá tekrarlayan olacak mı, bilmiyorum. Olur bence. Zira hafızası ve süreklilik fikri tahkim edilmemiş bir toplumda her 5-10 yılda bir herkes rulet masasında yer değiştirir ve bir süre sonra kimse kimsenin daha önce nerede durduğunu hatırlayamaz ve sorgulayamaz olur. Ama rulet oyunu devam etmektedir bu arada. Önemli olanın oyunun devam etmesi olduğuna inanmışızdır. 14 Mayıs 1990 günü ‘Silahlı Kuvvetler’in işbirliğiyle Türkiye’yi hiçbir yere götürmek mümkün değildir’ diyen Deniz Baykal’ın bugün apoletli e-muhtıraya can havliyle sarılmasındaki farkı çelişki olarak mı yoksa takiyye olarak mı değerlendirmek gerektiğine karar veremeyişimizin sebebi budur.]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/menderes-mi-amerikanciydi-inonu-mu/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>İnönü nasıl cumhurbaşkanı seçildi?</title>
		<link>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/inonu-nasil-cumhurbaskani-secildi/</link>
					<comments>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/inonu-nasil-cumhurbaskani-secildi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[Mustafa Armağan]]></dc:creator>
		<pubDate>Mon, 06 Sep 2010 13:41:14 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Genel]]></category>
		<category><![CDATA[Seçme Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[Yazılar]]></category>
		<category><![CDATA[İnönü nasıl cumhurbaşkanı seçildi?]]></category>
		<category><![CDATA[İsmet İnönü]]></category>
		<guid isPermaLink="false">http://www.mustafaarmagan.com.tr/?p=58</guid>

					<description><![CDATA[Atatürk’ten sonra cumhurbaşkanlığı koltuğuna İsmet İnönü oturmuştu. Ancak koskoca Atatürk’ün halefinin belirlenmesi pek öyle kolay olmamıştı Gazeteler 12 Kasım 1938 günü, yeni cumhurbaşkanının İsmet İnönü olduğunu yorumsuz ve inanılmaz bir sessizlik içinde duyuruyorlardı okurlarına. Hatta Kemalist yönetimin sözcülerinden Falih Rıfkı Atay, olayı daha da düzleştirerek, ‘Kamutay [Meclis], dün Atatürk’ün hatırasını ağlayarak takdis ettikten sonra, ilk iş olarak İsmet İnönü’yü devlet reisliği vazife ve hizmetine çağırmıştır’ şeklinde sunmaktaydı. Görev ve hizmete çağrılmıştır, öyle mi? Bu kadarcık mı yani? Koskoca Atatürk’ün boşalttığı koltuğa oturacak zatın seçilme macerası kamuoyuna böylesine bir basitlik ve düzlükte duyuruluyorsa, şüphelenmek için elimizde yeteri kadar sebep var demektir. O zaman biraz gerilere gidelim ve İnönü’nün ilk cumhurbaşkanlığına nasıl seçildiğine daha yakından bakmaya çalışalım. Bakalım bu soğuk nevale cümleler hangi mahşer kazanlarının dumanını örtbas etmek için sarf edilmiş? YA ŞÜKRÜ KAYA OLURSA? 1937’nin ikinci yarısında Atatürk’ün sağlık durumu giderek bozulmakta ve dikkatler kaçınılmaz olarak onun yerine kimin geçeceği meselesi üzerinde toplanmaktaydı. Her ne kadar Gazi, Hatay’ın bağımsızlığı uğruna yollara düşmüşse de, bu ani hareketlilik sirozu azdırmış ve dönüşünde onu yatağa esir almıştı. İşte o günlerde meclis, ordu ve basın, mevcut cumhurbaşkanı adayları arasında öne çıkan isimlere yakınlaşmaya ve uzaklaşmaya başlamış, Atatürk’ün halefi üzerinde bahisleşmeler kızışmıştı. Bu sırada öne çıkan isimler şöyleydi: Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak, Başbakan Celal Bayar, eski Başbakan İsmet Paşa ve Atatürk döneminin derin işlerini yürüten, özellikle istihbarata ve polise hakim olan İçişleri Bakanı Şükrü Kaya. Şimdilerde fazla dikkat çekmeyen, hatta unutulan Şükrü Kaya, o günlerin en etkili ve yetkili devlet adamları arasındaydı ve Harbiye’de bile kendine taraftar toplamaya başladığı dikkatlerden kaçmıyordu. TAHT KAVGASI Şimdi adayları gözden geçirelim. İsmet İnönü: Heybeliada’da inzivaya çekilmiş bulunan İsmet Paşa, her ne kadar Atatürk zaman zaman çağırıp gönlünü alsa da, 1937 sonlarından itibaren gözden düşmüş durumdaydı. Prestij ve şöhreti, başbakanlığından ziyade Atatürk’e sadakatinden ve Garp Cephesi Kumandanlığından geliyordu; bir de 15 yıla yakın sürdürdüğü CHP Başkan Vekilliğinden (Başkan, tabii olarak Gazi Mustafa Kemal’di). Fevzi Çakmak: Özellikle asker cephesiyle kimsenin tartışmaya cesaret edemediği Fevzi Çakmak’ın şöhret ve erdemi geniş halk kitlelerini ve başında bulunduğu orduyu memnun edebilirdi ama meclis ve örgüt buna pek sıcak bakmıyordu. Üstelik de anayasada cumhurbaşkanı adayının milletvekili olması zorunluluğu vardı. Bu da Mareşal’in reisicumhurluk ihtimalini daha baştan zayıflatıyordu. Celal Bayar: Atatürk’ün İnönü’den sonra yeni gözdesiydi, özellikle İş Bankası başarısıyla göz doldurmuştu ama CHP örgütü onu bütünüyle kucaklamamıştı ve İnönü yanlısı devletçiler tarafından sürekli topa tutuluyordu. Şükrü Kaya: İçişleri Bakanlığı’na ilaveten Recep Peker’in istifasından sonra CHP Genel Sekreterliği koltuğuna da oturan Şükrü Kaya, Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras, Salih Bozok, Ali Çetinkaya, Hasan Rıza Soyak gibi Atatürk’ün yakın arkadaşlarına yaslanıyordu ama İnönü faktörüne rağmen örgüte hakim olması pek kolay görünmüyordu. Velhasıl o günlerin manzarasına baktığımızda askerin Çakmak ile İnönü’yü, Atatürk’ün yakın çevresi ile istihbaratın (tabii polisin de) Şükrü Kaya’yı, özellikle iş dünyasının Bayar’ı destekledikleri anlaşılıyordu. Anlaşıldığı kadarıyla burada düğüm, askerin adayını netleştirmesiyle çözülecekti. Çakmak mı, İnönü mü? Asker eğer bunlardan birinde karar kılabilirse, diğer adayların temeli zayıflayacaktı. ÇAKMAK-KAYA ÇATIŞMASI Bu ikilemde eli zayıf olan Mareşal’di çünkü milletvekili değildi. Ancak tertemiz ve parlak bir geçmiş onu öne çıkartıyordu. Onun karşısında yer alan İnönü ise gözden düşmesine rağmen askerler arasındaki efsanesini koruyordu. Burada belirleyici olacak olan Genelkurmay Başkanıydı. Çakmak için için seçilmeyi istiyordu elbette. Ancak istemediği biri vardı: Şükrü Kaya. Bir seferinde Şükrü Kaya kendisini fena faka bastırmış, askerliğin sadece kuvvet değil, zekâ ve kıvraklık da istediğini göstermişti. Mesele şuydu: Atatürk hastalanınca gizli devleti eline geçiren Kaya, Montrö Sözleşmesi’nden sonra -kendisi de İstanköylü olduğu için- dikkatini Ege adalarında toplamıştı. Günün birinde haritaları kim bilir kaçıncı defa önüne açıp da incelemeye başlayınca gördü ki, Lozan Antlaşması’nın adalardan bahseden 12. ve 15. maddelerinde bazı küçük adaların adları zikredilmemiş, yani kime ait olduğu belli edilmemişti. İtalya’ya ve Yunanistan’a bırakılacak adalar teker teker sayıldığı halde 12. maddede ‘Anadolu sahillerine 3 milden yakın adalar Türk hakimiyetine bırakılmıştır’ denilip geçilmiş, bu adaların hangileri olduğuna herhangi bir açıklık getirilmemişti. İşte Lozan’daki bu boşluk Şükrü Kaya’yı harekete geçirmeye yetecektir. Hemen kıyıları dört bölgeye ayırıp her bölgeye İçişleri Bakanlığı müfettişlerini gönderir ve isimleri sayılmayan adacıkları tespit ettirir. Müfettişlerin getirdikleri bilgi gerçekten de hayret vericidir: Türk kara suları içinde binlerce sahipsiz ada bulunmakta ve işgal edilmeyi beklemektedir. Henüz Yunanistan ve İtalya tarafından işgal edilmemiş bu adalar meselesini derhal Atatürk’e arz eden Kaya, onun emriyle Mareşal Çakmak’ın ziyaretine gider. Ancak etliye sütlüye bulaşıp da başını ağrıtmak istemeyen Mareşal, ‘Olan olmuştur. Artık yapacak bir şey yok,’ cevabını verir. Israr eder Kaya ama Çakmak dağlarını aşamaz. Bunun üzerine meseleyi Bakanlar Kurulu’na getirir. Çakmak’ı da davet ettirir ve başlar konuşmaya. Bütün bakanlar ağızları bir karış açık onu dinlerken düğümü atıp sözü Mareşal’e bırakır. Bir oyuna getirilmek üzere olduğunu anlayan Çakmak, yumruğunu masaya vurarakböyle bir operasyonun sorumluluğunu üstlenemeyeceğini söyler. Ona göre Şükrü Kaya ülkeyi bir savaşa sürüklemek istemektedir. Reddetmez Şükrü Kaya. ‘Evet,’ der ‘Eğer hadiselerin seyri bir harbi zaruri kılarsa kabine karar verir, Paşa hazretleri de uygular.’ Çakmak’ın bu ustaca taktiğe cevabı sert olur: ‘Bir savaşı göze alıyorsan neden böyle bir işe kendin girmiyorsun?’ Kaya’nın beklediği cevap tam da budur. ‘Peki,’ der, ‘gemileri emrime tahsis edin, ben yapayım bu operasyonu.’ Dediği gibi de olur ve bu sahipsiz adalar bir gece içinde işgal edilir. Böylece Şükrü Kaya, Lozan’dan sonra anavatana toprak ilave eden muzaffer bir komutan edasıyla Genelkurmay Başkanı’nın karşısında ciddi bir avantaj yakalamıştır. İşte Fevzi Çakmak’ı Şükrü Kaya’ya düşman eden olay budur. İyi de sadede gel diyorsanız, toparlayayım: Mareşal ile Kaya arasındaki husumet, ikisinin de ‘O olmasın da İsmet Paşa olsun’ deme noktasına gelmesiyle sonuçlanmış, böylece bu karşılıklı nefretten yararlanan İnönü, aradan sıyrılıp Atatürk’ün koltuğuna oturabilmişti. TBMM üyelerinin İnönü’ye çok da bayılmadıkları şuradan bellidir ki, yeni Cumhurbaşkanı göreve başladığının ikinci ayında meclisi fesh ettirmiş ve seçime gitmiş, kendisine uygun bir meclis oluşturmanın derdine düşmüştü. Kendisini zoraki seçen meclise teşekkürünü böylece ifade etmiş olan İsmet İnönü’nün zayıf girdiği seçim sürecinden ne büyük bir güçle çıktığını 13 yıl süren Çankaya ev sahipliği göstermiş olmalıdır. Bu Kaya sert çıktı Sedat Simavi’nin çıkardığı 22 Eylül 1937 tarihli Yedigün’ün kapağını açanlar İçişleri Bakanı’nın bu manalı fotoğrafı ve imalı alt yazısıyla karşılaştılar. Şaşırdılar mı? Sanmıyorum. Çünkü o günlerde İçişleri Bakanlığı rütbesine ilaveten CHP Genel Sekreterliği gibi Başbakan’a yakın bir konum elde etmiş olan Şükrü Kaya’nın ayak seslerinin emniyeti aşıp Harbiye koridorlarına sızmaya başladığı günlerdir ve daha da önemlisi, Atatürk’ün hastalığının artık gizlisi saklısı kalmamıştır. Atatürk’ün koltuğuna kimin oturacağının kıvılcımları bu resimde parıldamaktadır. Alt yazıda şu anlamlı cümleler okunuyor: ‘Kayanın bu türlüsünü yalnız denizde değil, karada da nadir görürsünüz. Bu canlı, heyecanlı ve irfanlı Kaya, bulunduğu her yerde neşe, hareket, ışık ve emniyet uyandıran soydandır. Bakınız, denizde bile şetaretinin kıvılcımları sönmüş değil ve sanki Bay Şükrü Kaya Vekillik sandalyesinde, Meclis kürsüsünde ve Parti makamında olduğu gibi yurdun güzel suları içinde de zeká projeksiyonunu yakmış bir sahil feneridir.’]]></description>
		
					<wfw:commentRss>http://www.mustafaarmagan.com.tr/genel/inonu-nasil-cumhurbaskani-secildi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
