Tabii okurken şunları da akılda tutmakta fayda vardır:

– Sene 1921-22, ülkenin her yanı işgal altında, Yunanlılar ile yoğun savaş, diğer işgal kuvvetleri ile bölgesel çatışmalar ve direnişler yaşanıyor. Çevre ülkelerden yardımlar bulunmaya çalışılıyor, eski düşman, yeni tarafsız Rusya ile yutulmamamaya çalışılarak yakınlaşılıyor.

İstanbul hükümeti de kendi halkına düşman; ingilizler canımıza okumasın, tahtımızı elimizden tam almasın diye daha önce anadolu hükümeti üzerine ordu göndermiş, elinden gelen her şekilde girişimlerini ve çalışmalarını baltalamaya devam ediyor.

– Yurt genelinde kanun yok, şehirler arası mesafelerde yerel eşkiyalar kendi düzenlerini kurmuşlar, kendi kanunlarını işletiyorlar, soygunlar, cinayetler sıradan olaylar.

– Batıda yunanlılar ile savaşılmakta iken bir kısım kürtler ayaklanarak kendi bağımsızlıklarını ilan etmeye çalışıyorlar.

– Meclis yurdun her yanından gelen, ortak paydaları sadece vatan olan insanlardan oluşuyor. Bunların içinde şeriatçısı da, yurt dışında okumuş doktoru da, askeri de, demircisi de, turancısı da, kürtçüsü de, arabı da, çerkesi de vs. mevcut.

– Her yanda her ülkeden casuslar dolanıyor, herkes mücadeleden pay kapma telaşında, tüm imkanları değerlendiriyor. Söylentiler yayılıyor, iddialar ortaya atılıyor, ortalık karıştırılmaya çalışılıyor.

– Mustafa Kemal tüm bu insanları ortak paydada birleştirmiş ve ortak düşman(lar)a karşı bir meclis kurmuş, bu meclisin yetkilerini ve olanaklarını doğru yere kullanabilmesi için meclis içinde ve dışında yoğun bir mücadele veriyor.

Tüm bu şartlar altında; batıdaki savaştan, işgalden ve ingilizlerin/fransızların destek sözlerinden fırsat bularak ayaklanıp terör estiren, çevre köylerde kıyıma girişen ayrılıkçı kürt aşiretlerine sevgi ile yaklaşmadı diye başarılı bir kumandanı harcatarak yurt savunması için canından geçmiş vatanseverlere içerden bir darbe vurmayı kim göze alabilir?

M.Armağan’ın yazısındaki alıntılar celse kayıtlarında bulunmaktadır. Alıntılamadığı en önemli yerlerden birini belirtelim: O iddiaları atan mebuslara defalarca sorulan sorudur: “Anlattıklarınıza kanıt var mı?” . “Malesef” -celse kayıtlarında göreceksiniz- her zamanki gibi kanıt yoktur, sadece vicdanlara oynayan konuşmalar vardır.

Tarihi o dönemin şartları ile değerlendirmek gerekir. Şu anki bakış açısı ile tarihi ele almaya kalktığınızda, sizi bu yola sürmek isteyenlerin amacına hizmet edersiniz. M.Armağan bu yola sürülmüş müdür, yoksa bu yola sürmek amacını taşıyanlardan mıdır?

http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/tutanak_dergisi_pdfler.yasama_yillari?v_meclis=1&v_donem=1

Ali Şükrü Bey olayı için Kılıç Ali’nin Anıları – Hulusi Turgut